دلایل عدم افزایش قیمت جهانی تایر چیست؟
افزایش قابل‌توجه قیمت نفت خام، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و رشد هزینه‌های بیمه‌ای، همگی فشار زیادی بر زنجیره تأمین تایر وارد کرده‌اند. با این حال، برخلاف انتظارات عمومی، قیمت تایر برای مصرف‌کنندگان نهایی هنوز دچار افزایش چشمگیری نشده است؛ موضوعی که گزارش اخیر Tire Review به آن پرداخته و دلایل عدم افزایش قیمت لحظه‌ای تایر را بررسی کرده است.
نخستین عامل، نفت خام است؛ ماده‌ای که نه‌تنها قیمت سوخت را تعیین می‌کند، بلکه پایه اصلی تولید لاستیک مصنوعی، کربن‌بلک و چسب‌های صنعتی نیز به شمار می‌رود. بر اساس داده‌های ارائه‌شده، قیمت نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت در میانه آوریل از ۸۶ دلار فراتر رفته است. این افزایش به‌طور مستقیم هزینه تولید تایر را افزایش می‌دهد. محاسبات نشان می‌دهد که هر ۱۰ دلار افزایش قیمت نفت، هزینه ساخت یک تایر سواری را بین ۸ تا ۱۲ درصد افزایش می‌دهد. این فشار برای تولیدکنندگانی که قراردادهای بلندمدت با خودروسازان دارند، بسیار سنگین است؛ زیرا امکان تغییر قیمت در کوتاه‌مدت وجود ندارد.
علاوه بر نفت، مواد پتروشیمی نیز با افزایش ۱۵ تا ۲۵ درصدی قیمت مواجه شده‌اند؛ موادی که پایه اصلی ترکیبات تایر هستند و در صورت تداوم اختلال، هزینه تولید را به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهند.
اما شاید مهم‌ترین عامل فشار، حمل‌ونقل دریایی باشد. تنش‌های ژئوپولیتیک در تنگه هرمز مسیرهای کشتیرانی را مختل کرده و بسیاری از کشتی‌ها ناچار به انتخاب مسیر طولانی‌تر دماغه امید نیک شده‌اند. این تغییر مسیر زمان و هزینه حمل را افزایش می‌دهد و پیچیدگی بیشتری به زنجیره تأمین اضافه می‌کند. بیمه‌های مرتبط با ریسک جنگ نیز بیش از دو برابر شده و اکنون به ۰.۵ درصد ارزش کشتی رسیده‌اند؛ رقمی که می‌تواند صدها هزار دلار هزینه اضافی برای یک سفر ایجاد کند. قیمت سوخت کشتی‌ها نیز حدود ۳۵ درصد افزایش یافته و شرکت‌های حمل‌ونقل این هزینه را مستقیماً به تولیدکنندگان منتقل می‌کنند.
این شرایط برای تایرهایی که از آسیای جنوب‌شرقی وارد می‌شوند، چالش‌برانگیزتر است؛ زیرا مسیر طولانی‌تر، هزینه حمل و ریسک کمبود موجودی را افزایش می‌دهد. کمبود موجودی یا stockout یکی از خطرناک‌ترین وضعیت‌ها برای فروشندگان تایر است؛ زیرا به‌معنای عدم امکان فروش و از دست رفتن مشتری است.
با وجود این فشارها، چرا قیمت تایر برای مصرف‌کننده هنوز افزایش نیافته است؟ پاسخ در زمان‌بندی نهفته است. تایر برخلاف بنزین، محصولی نیست که قیمت آن روزانه تغییر کند. بیشتر تایرهایی که امروز در بازار فروخته می‌شوند، پیش از افزایش قیمت نفت تولید شده‌اند و با هزینه‌های پایین‌تر وارد انبارها شده‌اند. بنابراین، تا زمانی که موجودی قدیمی در بازار وجود دارد، قیمت‌ها ثابت می‌ماند. علاوه بر این، قراردادهای بلندمدت میان تولیدکنندگان و شبکه‌های توزیع، سرعت انتقال افزایش هزینه‌ها به بازار را کاهش می‌دهد.
عامل سوم، رقابت شدید در بازار تایر است. تولیدکنندگان برای حفظ سهم بازار، معمولاً افزایش قیمت را تا حد ممکن به تأخیر می‌اندازند؛ حتی اگر هزینه‌های پشت‌صحنه افزایش یافته باشد.
اما این وضعیت پایدار نخواهد بود. گزارش تأکید می‌کند که فاصله میان هزینه تولید و قیمت مصرف‌کننده در حال کاهش است و به‌زودی بازار شاهد تغییر خواهد بود. این تغییر می‌تواند به شکل افزایش قیمت تایر، کاهش مشوق‌های فروش یا حرکت تولیدکنندگان به سمت محصولات با حاشیه‌سود بالاتر باشد. برای فروشندگان تایر، این تغییرات معمولاً با ورود موجودی جدید با قیمت بالاتر آغاز می‌شود و سپس به کمبود برخی سایزها یا خطوط تولید منجر می‌شود.
در مجموع، صنعت تایر در آستانه دوره‌ای قرار دارد که قیمت‌ها ناگزیر باید با واقعیت‌های جدید هزینه‌ای هماهنگ شوند. افزایش قیمت نفت، اختلال در حمل‌ونقل و رشد هزینه‌های مواد اولیه، همگی نشان می‌دهند که بازار تایر به‌زودی وارد مرحله‌ای تازه خواهد شد؛ مرحله‌ای که در آن قیمت‌ها بیش از گذشته منعکس‌کننده فشارهای واقعی زنجیره تأمین خواهند بود.
