«پارس نوآ»؛ آغازگر تحولی تازه در صنعت خودروسازی ایران
منوچهر منطقی، مدیرعامل پیشین گروه صنعتی ایرانخودرو در حین بازدید از خط تولید «پارسنوآ» اظهار داشت: «پارسخودرو میتواند به عنوان پیشرو در طراحی و تولید خودروهایی که با اتکا به توان متخصصان و مهندسان ایرانی ساخته میشوند، عمل کند.»
منطقی در خصوص بومیسازی دانش روز صنعت خودروسازی در شرکت پارسخودرو بیان کرد: «از سالهای گذشته، این تصمیم و سیاست در کشور وجود داشت که باید بتوانیم بر اساس توانمندی و دانش مهندسین و متخصصین ایرانی، خودروهای مورد نیاز خود را در داخل طراحی و تولید کنیم.»
به گفته معاون وزیر اسبق صمت، از جمله مزایای این طرح میتوان به کاهش میزان ارزش افزوده اشاره کرد. به عنوان مثال، با واردات CKD خودروها، ارزش افزوده آنها 20 درصد افزایش مییابد؛ اما با داخلیسازی تولید، میتوانیم این رقم را تا 50 درصد نیز ارتقا دهیم.
وی ادامه داد: «حال اگر طراحی خودرو مورد نظر نیز در ایران انجام شده باشد، رقم فوق به بیش از 80 درصد کاهش مییابد و آنچه که در پارسخودرو در راستای بومیسازی تولید خودرو انجام شده، نشاندهنده توانمندی طراحی خودرو داخلی در کشور است.»
معاون وزیر اسبق صمت با تشریح روند طراحی و تولید «پارسنوآ» یادآور شد: «زمانی کارشناسان و متخصصان شرکت رنو در ایران حضور داشتند و قرار بود در همکاری مشترک به طراحی خودرویی بر پایه تخصص مهندسین کشورمان کمک کنند؛ اما با اعمال مجدد تحریمها، این افراد از ایران رفتند؛ چند سال بعد با همت مدیریت وقت شرکت پارسخودرو (بهمن حسینزاده) سیاست تولید پارسنوآ در دستور کار مدیران این شرکت قرار گرفت.»
منطقی افزود: «پارسنوآ خودرویی با کیفیت و با قیمت جذاب برای مردم است که با جیب 40 تا 50 درصد جامعه ما همخوانی دارد.»
مدیرعامل پیشین گروه صنعتی ایرانخودرو همچنین با اشاره به اینکه «پارسنوآ» دریچهای نو در صنعت خودرو کشور گشوده است، متذکر شد: «پارسنوآ نشان داد که سیاست «تولید داخل؛ جایگزین واردات» از رده خارج شده و محصولات داخلی ما علاوه بر رقابت با خودروهای وارداتی، قابلیت صادرات را نیز دارند.»
اظهارات منوچهر منطقی درباره پارسنوآ را میتوان فراتر از معرفی یک محصول جدید ارزیابی کرد. در شرایطی که صنعت خودرو کشور سالها در میان مونتاژ، همکاریهای خارجی و تلاش برای توسعه محصولات داخلی در نوسان بوده، تولید محصولی که بخش مهمی از فرآیند طراحی و توسعه آن توسط متخصصان داخلی انجام شده باشد، از منظر صنعتی اهمیت ویژهای پیدا میکند.
کارشناسان بر این باورند که یکی از مهمترین چالشهای صنعت خودرو ایران در دهههای گذشته، وابستگی به شرکای خارجی بوده است. هر بار که همکاری با یک خودروساز بینالمللی آغاز شده، امیدها برای انتقال فناوری و توسعه محصول افزایش یافته؛ اما با تغییر شرایط سیاسی و بازگشت تحریمها، بسیاری از این پروژهها نیمهتمام ماندهاند. این مساله موجب شده خودروسازان داخلی به تدریج به سمت تقویت توان طراحی و مهندسی در داخل کشور حرکت کنند.
در این میان، پارسنوآ را میتوان یکی از مهمترین پروژههایی دانست که در ادامه همین مسیر شکل گرفته است. پروژهای که ریشه آن به سالهای همکاری مشترک با رنو بازمیگردد؛ اما در نهایت با اتکا به ظرفیت مهندسان ایرانی به مرحله تولید رسیده است. به باور کارشناسان، اهمیت این موضوع تنها در تولید یک خودرو جدید خلاصه نمیشود، بلکه نشاندهنده شکلگیری زیرساختهای مهندسی و توسعه محصول در صنعت خودرو کشور است.
صنعت خودرو ایران سالها به مونتاژ یا تولید خودروهای مبتنی بر پلتفرمهای خارجی وابسته بوده است. هرچند این روند در مقاطع مختلف به افزایش تیراژ و تنوع محصولات کمک کرده، اما همواره یک ضعف ساختاری نیز به همراه داشته است؛ اینکه بخش مهمی از دانش طراحی و توسعه محصول در اختیار شرکتهای خارجی باقی مانده است.
اکنون مدیران و کارشناسان صنعت خودرو بر این باورند که تداوم حضور در بازارهای رقابتی تنها از مسیر توسعه دانش فنی داخلی امکانپذیر خواهد بود. محصولاتی مانند پارسنوآ میتوانند تجربهای ارزشمند برای مهندسان ایرانی در حوزه طراحی، آزمون، توسعه و تولید خودرو باشند؛ تجربهای که در پروژههای آینده نیز قابل استفاده خواهد بود.
منطقی نیز با اشاره به افزایش ارزش افزوده ناشی از طراحی داخلی، بر همین موضوع تاکید دارد. به گفته او، هرچه سهم طراحی و مهندسی داخلی در یک محصول بیشتر باشد، منافع اقتصادی بیشتری نصیب کشور خواهد شد و وابستگی به خارج کاهش مییابد.
با وجود تمامی مزایای توسعه محصولات داخلی، کارشناسان معتقدند موفقیت نهایی چنین پروژههایی در گرو استقبال بازار خواهد بود. مصرفکنندگان امروز بیش از هر زمان دیگری به کیفیت، ایمنی، امکانات رفاهی، خدمات پس از فروش و قیمت محصول توجه دارند و صرف داخلی بودن یک خودرو نمیتواند تضمینکننده موفقیت آن باشد.
از این منظر، پارسنوآ علاوه بر آنکه یک پروژه صنعتی محسوب میشود، یک آزمون مهم برای توان رقابتپذیری صنعت خودرو کشور نیز به شمار میرود. اگر این محصول بتواند انتظارات مشتریان را برآورده کند، میتواند راه را برای توسعه نسل جدیدی از خودروهای ایرانی هموار سازد.
در عین حال برخی کارشناسان معتقدند مهمترین دستاورد چنین پروژههایی، تغییر نگاه صنعت خودرو از «جایگزینی واردات» به سمت «رقابت در بازار» است. نگاهی که بر اساس آن، محصولات داخلی باید نه تنها در بازار ایران، بلکه در بازارهای صادراتی نیز توان رقابت داشته باشند.
در نهایت، آنچه پارسنوآ را به پروژهای متفاوت تبدیل میکند، صرفاً تولید یک خودرو جدید نیست؛ بلکه تلاشی است برای اثبات این موضوع که صنعت خودرو ایران، با وجود محدودیتها و چالشهای سالهای اخیر، همچنان از ظرفیت طراحی و توسعه محصول برخوردار است. ظرفیتی که در صورت حمایت صحیح و سرمایهگذاری مستمر، میتواند به یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی صنعت خودرو کشور در سالهای آینده تبدیل شود.
