افزایش چشمگیر قیمت منوی رستورانها
رشد مداوم قیمتها موجب کاهش شدید هزینههای تفریح در سبد خانوار شده است، اما رستورانگردی هنوز یکی از معدود تفریحات مورد توجه شهروندان به شمار میآید. با افزایش ناگهانی قیمت مواد غذایی، حضور طبقه متوسط و کمدرآمد در رستورانها کاهش یافته است؛ در حالی که برخی افراد به دلیل ساعات کاری طولانی، ناچار به تأمین غذای خود از کترینگها هستند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، بررسیهای دنیایاقتصاد درباره میانگین قیمتها در منوی رستورانهای کشور نشان میدهد که این گروه از شهروندان نیز برای تهیه غذاهای ارزان با مشکلاتی مواجه هستند.
کافه و رستورانداری در زمره آخرین کسبوکارهایی هستند که در سالهای اخیر همچنان تمایل به تأسیس آنها وجود دارد. بخشی از ادامه این تمایل به کافه و رستورانگردی را میتوان در سایه تحولات اجتماعی و فرهنگی دهههای اخیر تحلیل کرد که به توسعه این دو صنف منجر شده است. بخش بزرگی از جوانان از کافه و رستورانگردی بهعنوان آخرین تفریحات این روزهای خود یاد میکنند؛ تفریحی که به دنبال افزایش قیمت سایر تفریحات مانند تئاتر، کنسرت و سفر، همچنان بهعنوان بخشی از هویت طبقه متوسط و جوان شناخته میشود. با این حال، انتشار نرخ تورم نقطه به نقطه خوراکیها در آذرماه، علاوه بر اینکه تهدیدی برای تأمین معیشت خانوادهها به شمار میآید، زنگ خطر تعطیلی کافهها و رستورانها را نیز به صدا درآورده است. بهویژه آنکه بهدلیل اصلاحات ارزی دولت در هفتههای اخیر، برآوردهای نگرانکنندهای از روند فزاینده نرخ تورم اقلام خوراکی در ماههای آتی مطرح میشود.
در میانه تداوم افزایش قیمتها، از یکسو کیفیت و حجم محصولات غذایی کافهها و رستورانها کاهش یافته است. از سوی دیگر، تحلیل سفارشهای غذایی در سایتهای اینترنتی نشان میدهد که محصولات غذایی ارزان بیشترین سهم سفارشها را به خود اختصاص دادهاند؛ بهگونهای که به نظر میرسد ارزانی و حجم بالا از مهمترین ویژگیهای سفارشهای غذایی هستند. این الگوی مصرف امنیت غذایی شهروندان را تهدید میکند.
در سالهای اخیر، شاهد تأسیس قابل توجه کافهها و رستورانها در مناطق مختلف شهری بودهایم. روند رو به رشد این کسبوکارها نشاندهنده شکلگیری دورهمیهای دوستانه و خانوادگی در رستورانها است. این تقاضا بهویژه از سوی طبقه متوسط و جوانان شکل گرفته و محرک بسیاری از کسبوکارها بوده است. کافه و رستورانگردی به تفریح اصلی طبقه متوسط در سالهای اخیر تبدیل شده و به تدریج جایگزین سفرهای خارجی و سفرهای داخلی گرانقیمت شده است. در همین حال، این شکل از تفریح بهعنوان نشانهای از طبقه متوسط شناخته میشود. بسیاری از جوانانی که در این سالها کار خود را آغاز کردهاند، بخش قابل توجهی از غذای ماهانه خود را در رستورانها صرف میکنند یا بهصورت تلفنی و اینترنتی غذا سفارش میدهند. با این حال، روند فزاینده قیمت محصولات غذایی در ماههای اخیر بهقدری شدت گرفته که بخش قابل توجهی از نسل جوان ناچارند روش زندگی روزمره خود را تغییر دهند و دفعات کمتری را در رستوران غذا بخورند. این موضوع از چند جنبه قابلیت بحث و بررسی دارد، اما نباید فراموش کرد که افزایش قیمت مواد غذایی به کاهش تقاضا برای خرید غذا از رستورانها و کافهها منجر میشود.
تورم؛ مانع رستورانگردی
در هفتههای اخیر، شاهد اجرای سیاستهایی از سوی دولت چهاردهم با هدف اصلاحات ارزی و اقتصادی بودهایم. سیاستگذاران مدعی بودند که افزایش قیمت ناشی از حذف ارز ترجیحی و سایر اصلاحات ارزی دولت، به چند محصول خاص محدود میشود. با این حال، افزایش قیمت در این بخش نیز قابل توجه نیست و در عمل شاهد روند فزاینده بهای محصولات مختلف غذایی هستیم.
در همین حال، باید تأکید کرد که روند روزافزون تورم در سالها و ماههای اخیر شدت یافته است. افزایش قیمت بنزین در هفتههای اخیر یکی از محرکهای اصلی رشد تورم بوده است. همچنین انتظار میرود با توجه به سیاست دولت در حذف ارز ترجیحی و ادغام تالار اول و دوم مرکز مبادله ارز و طلا، این روند در دیماه نیز ادامه یابد. روند فزاینده تورم در ماههای اخیر بهویژه در قیمت اقلام خوراکی مشهود بوده است. این روند بهمنزله فقیرتر شدن مردم، کاهش خرید از رستورانها و رکود در بسیاری از کسبوکارهای این بخش خواهد بود.
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران در آذرماه سال 1404، از میان 53 قلم خوراکی منتخب در نقاط شهری، 42 قلم درصد تغییر سالانه بالاتر از نرخ تورم نقطهای (51.5 درصد) داشتهاند. به عبارت دیگر، حدود 80 درصد کالاهای منتخب تغییرات قیمتی بیش از نرخ متوسط تورم نقطهای داشتهاند. بهعنوان مثال، برنج ایرانی درجه یک 173 درصد، برنج خارجی درجه یک 106 درصد، ماکارونی بیش از 63 درصد و شیرینی خشک با بیش از 53 درصد افزایش قیمت در آذرماه سال جاری نسبت به ماه مشابه سال قبل مواجه شدهاند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، بررسی مرکز آمار ایران نشان میدهد که در حالیکه نرخ تورم سالانه منتهی به آذرماه 42.4 درصد عنوان شده است، نرخ تورم خوراکیها و آشامیدنیها در این مدت به 50 درصد رسیده است. این رقم در برخی استانها تا سطح 55 درصد نیز بوده است. بر اساس محاسبات مرکز آمار، هرچند تورم نقطه به نقطه 52.6 درصد بوده، اما تورم نقطه به نقطه خوراکیها و آشامیدنیها طی مدت مذکور معادل 72.3 درصد بوده است. روند رو به رشد تورم اقلام خوراکی نشاندهنده کاهش توان افراد برای خرید غذا از رستوران و کافه است.
نقطه پایان رستورانگردی
برای بررسی رشد قیمت غذا در منوی رستورانها و کافهها و تأثیر آن بر سبک زندگی افراد، با چند نفر از شهروندان گفتوگو کرده و روند سفارشهای غذایی آنها را در ماههای اخیر بررسی کردهایم. این افراد که در سالهای اخیر از متقاضیان خرید غذا از رستوران و کافه بودهاند، تأکید کردند که در ماههای اخیر شاهد روند رو به رشد قیمت محصولات ارائهشده در منوی رستورانها و کافهها بودهاند. همزمان برخی نیز از افت کیفیت این مواد غذایی گله داشتند. این تغییرات به کاهش حجم سفارشها توسط قشر جوان منجر شده است. برخی معتقدند دیگر مایل نیستند همچون گذشته پول برای سفارش غذا در رستوران بپردازند. برخی دیگر نیز میگویند با توجه به روند فزاینده تورم در همه بخشها، خرید غذا از بیرون از اولویت زندگی آنها خارج شده است. در همین حال، برخی که ناچارند همچنان برخی وعدههای غذایی خود را از بیرون تأمین کنند، ترجیح دادهاند به غذاهای اقتصادیتر روی آورند.
مقایسه سفارشها در شهریور تا دیماه نشاندهنده رشد 11 تا 46 درصدی محصولات غذایی مختلف در طول یک بازه زمانی 4ماهه است. بسته به نوع غذای انتخابی و کیفیت آن، درصد رشد قیمتی نیز متفاوت است. در عین حال، برخی رستورانها نیز با اذعان به تأثیر رشد قیمت محصولات مختلف بر کاهش درآمد خود، ترجیح میدهند از حجم و حتی در مواردی کیفیت غذای خود بکاهند؛ اما برای حفظ مشتریان، از تغییر قابل توجه قیمتی خودداری کنند. روند تغییرات قیمت از مهرماه تا دیماه نیز قابل توجه گزارش شده است. با این حال، میتوان اینطور ادعا کرد که این رشد قیمتی برای محصولات غذایی ارزان مانند فلافل، کوکو سیبزمینی و سیبزمینی سرخشده کمتر است. البته روند فزاینده قیمت روغن در هفتههای اخیر محرک رشد قیمت محصولات غذایی مورد بحث بوده و هست.
در ادامه باید تأکید کرد که روند فزاینده قیمت برای محصولات عرضهشده در کافهها نیز بهمراتب بیشتر از رستورانها است. کیک و قهوه در یک بازه زمانی 3 تا 4ماهه از 50 درصد تا حدود 150 درصد رشد قیمت را تجربه کردهاند. طبعا با توجه به ثابت ماندن حقوق افراد در این بازه زمانی، رشد قیمت یادشده به کاهش حجم سفارشهای غذا از رستورانها و کافهها منجر شده است. بهنظر میرسد تشدید فقر در میان افراد شاغل به رکود در صنعت غذایی و رستورانگردی و کافهگردی منجر خواهد شد.
بررسی آمار پلتفرمهای آنلاین
برای بررسی شرایط رشد قیمت غذایی رستورانها در سطح کشور، روند رو به رشد قیمتی در سطح کشوری نیز بررسی شده است. این نمونهگیری بر اساس قیمت غذا در پلتفرمهای آنلاین و میزان سفارشهای آنها انجام شده است. این نمونهگیری نشان میدهد که محصولات غذایی ارزان و حجیم از متقاضیان بیشتری برخوردار هستند. در همین حال، متقاضیان خرید غذا و محصولات غذایی از رستورانهای ارزان بهمراتب بیشتر است.
ستون محصولات غذایی به ترتیب محصولات پرطرفدار و بیشترین سفارشها تنظیم شده است. در این بین باید تأکید کرد که حتی تورم حاکم بر محصولات غذایی ارزان یا با صرفه اقتصادی بالا نیز در هفتههای اخیر قابل توجه بوده است. این رشد قیمتی برای محصولی همچون سیبزمینی سرخشده بیش از 26 درصد و در ساندویچ فلافل بیش از 32 درصد گزارش شده است. بیشترین رشد قیمت در منوی مورد بررسی به چلو جوجهکباب، زرشکپلو با مرغ و فیله مرغ با محدوده 36 تا 37 درصدی تعلق دارد. محصولاتی همچون کبابهای گوشت قرمز در این منو مورد بررسی قرار نگرفتهاند؛ چراکه از متقاضیان کمتری برخوردار هستند. احتمالاً قیمت بالاتر این دسته از محصولات یکی از دلایل کمتقاضایی برای خرید آنها است.
رازهای ماندگاری رستورانها و کافهها
برای بررسی تأثیر شرایط تورمی بر عملکرد کافهها و رستورانها، به سراغ یک کافه و رستوران در منطقه بلوار فردوس تهران رفتهایم. صاحب رستوران که کبابی و جگرکی است، میگوید: «در سالهای گذشته فروش کباب و جگر رونق داشت و کار ما از حوالی ظهر آغاز میشد و تا نیمههای شب ادامه مییافت. در این سالها از تعداد مشتریان کاسته شده است. برای گذران کسبوکارمان منوی صبحانه را به رستوران اضافه کردهایم و از حوالی 7 صبح مشغول کار میشویم. در ماههای اخیر نیز منوی غذاهای ارزان همچون عدسی، نیمرو، املت و… را حتی تا عصر به مشتریان ارائه میدهیم.»
وی افزود: «کسبوکار ما خانوادگی اداره میشود. من، برادرم و همسرم هر سه در این غذاخوری کار میکنیم. حتی خودمان نان را میپزیم تا کار برایمان صرفه داشته باشد. اما در سالهای قبل کارگر و نانوا داشتیم. در واقع کاهش نیروی کار تنها راهکاری است که با تکیه بر آن توانستهایم کیفیت غذایمان را حفظ کنیم و همچنان از پس هزینههای سنگین برآییم.» صاحب کافه کوچکی در بلوار فردوس گفت: «کافه ما از 6 صبح تا حوالی نیمه شب باز است. قیمت قهوه، کیک و هر نوع خوراکی که در کافه فروخته میشود، تحت تأثیر مستقیم قیمت دلار است. البته ما مشتریان ثابتی داریم؛ اما بهمرور از مشتریان گذریمان کم میشود. در این سالها تلاش کردهایم با روشهای مختلف حیات کافه را ادامه دهیم. تبلیغ در فضای مجازی، نوآوری در فروش محصولات جدید و… از جمله راهکارهای ما هستند. هرچند در این شرایط، ادامه کار دشوار شده است.
