بنز نارنجی و نیسان آبی: وقتی بدون دماغ شدند! / عکس
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری موتورمگ، نیسان آبی و بنز نارنجی به عنوان نماد جادههای ایران شناخته میشوند و با وجود چالشهای متعدد، سالهاست که بار حملونقل کشور را به دوش میکشند. این کامیونهای قدیمی به دلیل عواملی همچون عدم وجود جایگزین مناسب، وفور قطعات و هزینههای نگهداری پایین، به مدت چندین دهه با همان طراحی اولیه در کشور ما تولید میشوند و به نظر نمیرسد به زودی از صحنه خارج شوند. فروش بالا و بازار انحصاری نیز موجب شده است که تولیدکنندگان داخلی تلاشی برای جایگزینی این خودروها نداشته باشند. با این حال، سایپا و ایرانخودرو دیزل چندین بار تلاش کردند تا نیسان آبی و بنز نارنجی را بهروزرسانی کنند و محصولات جدیدی بر پایهٔ همان پلتفرم قدیمی ارائه دهند که هیچکدام از این تلاشها موفق نبوده است. زامیاد آذر و ایکو آریا دو نمونه از این تلاشها بودند که سالها پیش به بازار معرفی شدند و پس از عرضهای محدود، به آرامی کنار گذاشته شدند.
کامیون آریا
کامیونهای بنز نارنجی که سالهاست در جادههای کشور مشاهده میشوند، در واقع به سری L معروف هستند و در سال ۱۹۵۹ معرفی شدند. این کامیونها در ابتدا برای بازار داخلی آلمان طراحی شده بودند، اما به دلیل دوام و استحکام بالا، به سرعت در صادرات به کشورهای در حال توسعه موفق شدند. در ایران، ایرانخودرو دیزل که پیش از انقلاب با نام شرکت صنعتی خاور شناخته میشد، در سال ۱۳۳۸ برای تولید و عرضهٔ کامیونهای مرسدس بنز در تهران تأسیس شد و کار خود را با مونتاژ کامیون بنز ۱۹۲۱ از سری L آغاز کرد. بعدها نسخهٔ سبکتر این سری یعنی ۹۱۱ و نسخهٔ جفت محور ۲۶۲۴ نیز به خطوط مونتاژ این شرکت اضافه شدند. این کامیونها در ایران به مایلر شهرت یافتند در حالی که ایرانخودرو دیزل نام واگن هود را برای آنها انتخاب کرده بود.
این کامیونها سالها بدون تغییر تولید شده و به یکی از ارکان اصلی حملونقل کشور تبدیل شدند. اولین تلاش ایرانخودرو دیزل برای بهروزرسانی بنز نارنجی در سال ۱۳۸۵ با نام سهند معرفی شد که اساساً فیسلیفتی کوچک بر روی همان کامیون قدیمی بود و هیچگاه به تولید نرسید. حرکت بعدی ایرانخودرو دیزل برای بهروزرسانی کامیون واگن هود، اما بسیار بزرگتر از سهند بود. در این کامیون جدید که آریا نام گرفت، ایرانخودرو دیزل اتاق کِشندهٔ چینی فراز (نسخهٔ جدید کشندهٔ هوو) را بر روی شاسی واگن هود قرار داد و کامیون بیدماغی را با همان شاسی و قوای محرکهٔ قبلی طراحی کرد. در نتیجه، آریا نیز مانند واگن هود در مدلهای تک و جفت محور ۱۹۲۴ و ۲۶۲۴ و نسخههای باری و کمپرسی معرفی شد.
در طراحی این اتاق جدید تغییراتی نسبت به فراز اعمال شده بود تا به بنز آکسور شباهت بیشتری پیدا کند. آریا در داخل نیز از کابین به مراتب مدرنتر و راحتتری نسبت به بنز نارنجی با امکانات بیشتری همچون کولر و بخاری درجا بهرهمند بود و حتی در نسخههای باری از جای خواب نیز برخوردار بود. برخلاف سهند که در حد پروتوتایپ باقی ماند، فروش آریا از اواخر سال ۱۳۹۰ آغاز شد و در پاییز ۱۳۹۲ به خط تولید رفت. این کامیون جدید میتوانست موفق عمل کند زیرا همان تواناییها و دوام واگن هود را با کابین بسیار راحتتر و مدرنتری ارائه میکرد، اما این پروژه خیلی زود شکست خورد و پس از تولید تعداد محدودی نسخهٔ باری، به دلایل نامعلوم کنار گذاشته شد.
کامیونت آذر
داستان نیسان آبی در ایران حدود یک دهه پس از بنز نارنجی آغاز شد. این کامیون باربر که همچنان با قدرت در خط تولید زامیاد قرار دارد، در واقع نسل سوم نیسان جونیور است که در اکتبر سال ۱۹۷۰ معرفی شد و مدت کوتاهی بعد در سال ۱۳۴۹ به خط تولید زامیاد رفت و به یکی از مهمترین خودروها در تاریخ صنعت حملونقل کشور تبدیل شد. این خودرو به دلیل آنکه عمدتاً با رنگ آبی تولید میشد، در بین عموم مردم ایران به نیسان آبی معروف گردید. هرچند نیسان در سال ۱۹۸۲ بدون معرفی جانشین مستقیمی به تولید جونیور پایان داد، اما سرنوشت این وانت ژاپنی در ایران کاملاً متفاوت بود. تولید جونیور تا چند سال پس از انقلاب توسط زامیاد ادامه یافت تا اینکه در سال ۱۳۶۲ سایپا با خرید زامیاد، تولید این وانت را به دست گرفت.
پس از بیش از سه دهه تولید بدون تغییر، زامیاد یا در واقع سایپا، به فکر بهروزرسانی جونیور افتادند. اولین تلاش جدی این شرکت برای بهروزرسانی این وانت قدیمی، مدل بیدماغ جدیدی بود که اوایل دههٔ ۸۰ معرفی شد. در این خودرو، اتاقی که به نظر میرسید از کامیونت نیسان کباستار دههٔ ۸۰ میلادی گرفته شده باشد، بر روی شاسی نیسان آبی قرار گرفت و وانت بیدماغی به نام زامیاد آذر متولد شد. با این کار، نیسان آبی اساساً به یک کامیونت تبدیل شد و با توجه به تواناییهای حمل بار بالا، میتوانست نقش کامیونت را ایفا کند، هرچند که طبیعتاً همچنان از همان پیشرانه ۲٫۴ لیتری بنزینی وانت نیسان استفاده میکرد.
همچنین به دلیل طراحی بیدماغ و قرارگیری اتاق روی موتور، فضای بار در آذر نسبت به نیسان آبی افزایش یافته و کاربردیتر شده بود، اما با این وجود، این محصول جدید زامیاد با استقبال مواجه نشد و هرچند تا حدود سال ۱۳۹۰ همچنان با قیمتی کمتر از وانت نیسان (حدود ۱۱ میلیون تومان در آن سالها) در سبد محصولات زامیاد حضور داشت، اما هیچگاه فروش مناسبی را تجربه نکرد. آخرین تلاشها برای نجات این محصول، انتقال خط تولید آن به شرکت آذهایتکس بود تا بهعنوان یک کامیونت مستقل از وانت نیسان به بازار عرضه شود، اما این راهحل نیز کارساز نشد و در نهایت کامیونت آذر پس از فروش محدودی کنار گذاشته شد.
۵۸۳۲۲
