رکود بیپایان در بازار خودرو ادامه دارد
برخلاف دورههای رونق که تقاضای مصرفی گستردهای در بازار خودرو وجود دارد، در حال حاضر بار خرید عمدتاً بر دوش سرمایهگذاران، سفتهبازان، دهکهای پردرآمد و فرصتطلبان قرار گرفته است؛ با این حال، بازار کاملاً خالی از خریداران مصرفی نیست. برخی خریداران ترجیح میدهند خودروهای دستدوم را به جای خودروهای نو در سبد خرید خود قرار دهند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری موتورمگ، بسیاری از فعالان بازار بر این باورند که رکود فراگیری بازار خودرو را فراگرفته است؛ رکودی که به دلیل تشدید نوسانات ارزی و ادامه ابهامات اقتصادی و صنعتی، روز به روز ابعاد بیشتری به خود میگیرد. در شرایط رکودی معمولاً انتظار میرود که قیمتها کاهش یابند تا تقاضا تحریک شود؛ زیرا فروشندگان سعی میکنند با تعدیل قیمتها، خریداران مردد را به بازار بازگردانند؛ اما وضعیت کنونی بازار خودرو از این الگوی کلاسیک پیروی نمیکند.
با وجود کاهش قابل توجه معاملات و کاهش مراجعه مشتریان، سطح قیمتها چندان انعطافپذیر نیست و حتی در برخی موارد همچنان افزایش یافته است. ریشه این رفتار متفاوت را باید در عواملی مانند انتظارات تورمی، نوسانات ارزی و چشمانداز مبهم سیاستگذاری صنعتی جستوجو کرد؛ عواملی که مانع از تعدیل قیمتها متناسب با رکود میشوند.
در این راستا، بازار با افزایش سریع قیمتها مواجه است. به عنوان مثال، قیمت خودرو داخلی ریرا در بازار آزاد از ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان عبور کرده و بهای خودرو وارداتی «تویوتا هایلندر» نیز به بیش از ۱۷ میلیارد تومان رسیده است. این ارقام در حالی ثبت میشوند که به گفته فعالان بازار، دادوستد عملاً از بازار خودرو ایران رخت بربسته و حجم معاملات به پایینترین سطح تاریخی خود رسیده است.
اگرچه رکود از سال گذشته بر بازار خودرو سایه افکنده، اما ویژگی متمایز وضعیت کنونی، تغییر در ترکیب تقاضا است؛ تغییری که ناشی از شدت یافتن رکود است.
در چنین شرایطی، بخش وسیعی از جامعه، به ویژه اقشار متوسط و کمدرآمد، عملاً از چرخه دسترسی به خودرو، چه به عنوان کالای مصرفی و چه به عنوان دارایی سرمایهای، حذف شدهاند. به تعبیر دیگر، کاهش مداوم قدرت خرید در برابر افزایش قیمتها موجب شده است توان ورود به بازار خودرو برای بسیاری از خانوارها از بین برود.
بنابراین، این پرسش مطرح میشود که اکنون چه کسانی بازیگران اصلی بازار خودرو ایران هستند؟ در پاسخ به این پرسش باید تأکید کرد که سطح تقاضا تابعی از قدرت خرید است؛ در نتیجه، دهکهای بالای درآمدی بیشترین حضور را در بازار دارند و بخش عمده خرید و فروشهای واقعی توسط این گروه انجام میشود. در مقابل، طبقه متوسط و پایین جامعه به دلیل فشار معیشتی به سمت خودروهای دستدوم یا حتی جایگزینهایی مانند موتورسیکلت و حملونقل عمومی سوق پیدا کردهاند.
در مجموع، بازار خودرو اگرچه از نظر حجم معاملات در رکود به سر میبرد، اما همچنان به دلیل ماهیت سرمایهای این کالا و تأثیر آن بر حفظ ارزش دارایی در برابر تورم، برای گروهی محدود از سرمایهگذاران و دارندگان نقدینگی بالا جذابیت خود را حفظ کرده است. به این ترتیب، در وضعیت کنونی، هسته اصلی معاملات را عمدتاً خریداران سرمایهای از دهکهای بالای درآمدی و معاملهگران تعویضی تشکیل میدهند؛ افرادی که یا به دنبال حفظ ارزش دارایی خود در برابر تورم هستند یا قصد دارند خودرو فعلیشان را با محصولی جدیدتر جایگزین کنند. به این ترتیب، بازار از حالت تقاضای مصرفی گسترده که پیشتر بخش بزرگی از جامعه را دربر میگرفت، فاصله گرفته و به سمت تقاضایی محدود، هدفمند و غیرتودهای حرکت کرده است.
در همین رابطه، یکی از کارشناسان بازار خودرو در پاسخ به این پرسش که در شرایط کنونی ترکیب تقاضا در بازار خودرو ایران چه تغییری کرده است، گفت: «بازار خودرو در شرایط رکودی کامل به سر میبرد؛ بهطوری که عملاً معاملهای در بازار انجام نمیشود و سطح مراجعات نیز بسیار محدود است.»
وی ادامه داد: «با این حال، نکته متناقض این است که در یک ماه اخیر شاهد افزایش شدید قیمتها بودهایم. هرچند تقاضا به شدت نزولی بوده است.»
این کارشناس با اشاره به شرایط فعلی بازار گفت: «اگرچه خودرو کالایی ضروری است، اما حجم معاملات همانطور که عنوان شد به شدت کاهش یافته و دادوستد قابل توجهی انجام نمیشود. رکود به حدی عمیق است که برخی واحدهای صنفی حتی از محل اجاره نیز قادر به پوشش هزینههای جاری خود نیستند و در معرض خروج از بازار قرار دارند.»
رشد بهای چشمگیر وارداتیها در بازار
خودروهای داخلی روز گذشته افت بهای جزئی ۴ تا ۲۵ میلیون تومان و افزایش قیمت یک تا ۱۶۰ میلیون تومان را تجربه کردند. جایی که سهند اتومات (۱۴۰۴) با ۲۵ میلیون تومان افزایش یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان و پراید ۱۵۱ با لاینر پاششی (۱۴۰۴) با ۱۲ میلیون تومان افزایش ۷۳۰ میلیون تومان اعلام قیمت شد. از طرفی ریرا (۱۴۰۴) با ۱۶۰ میلیون تومان افزایش ۲ میلیارد و ۷۱۵ میلیون تومان، دنا اتومات آپشنال (۱۴۰۴) با ۴۵ میلیون تومان افزایش ۲ میلیارد تومان، رانا پلاس ارتقا (۸۵ گانه) (۱۴۰۴) با ۳۰ میلیون تومان افزایش یک میلیارد و ۳۱۸ میلیون تومان و سورن پلاس XU۷P (دریچهبرقی) (۱۴۰۴) با ۲۷ میلیون تومان افزایش یک میلیارد و ۳۳۰ میلیون تومان خرید و فروش شد.
خودروهای مونتاژی نیز رشد بهای محسوس ۵۰ تا ۴۰۰ میلیون تومان را تجربه کردند. جایی که لوکانو L۸ (۱۴۰۴) با ۴۰۰ میلیون تومان افزایش ۶ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان، سانگیانگ موسو گرند خان سیگنچر (۱۴۰۳) با ۳۰۰ میلیون تومان افزایش ۶ میلیارد تومان، فیدلیتی الیت تیپ یک پنج نفره (۱۴۰۴) با ۲۰۰ میلیون تومان افزایش ۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان و لاماکو فلو (۱۴۰۴) با ۱۵۰ میلیون تومان افزایش ۲ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان اعلام قیمت شدند.
همچنین در میان خودروهای وارداتی شاهد رشد بهای ۱۰۰ تا یک میلیارد تومان بودیم. جایی که فولکس ID.۴ Crozz PURE PLUS (۲۰۲۴) با یک میلیارد تومان افزایش ۶ میلیارد تومان، وویا فری (۲۰۲۵) با ۵۰۰ میلیون تومان افزایش ۹ میلیارد تومان، فیات ۵۰۰ (۲۰۲۴) با ۴۰۰ میلیون تومان افزایش ۵ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان و هونگچی H۵ (۲۰۲۵) با ۳۰۰ میلیون تومان افزایش ۴ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان ارزشگذاری شدند.
