قاره سبز هنوز برای پذیرش وانتهای الکتریکی آماده نیست
بازار خودروهای برقی در اروپا در سال گذشته میلادی یکی از دورههای پررونق خود را تجربه کرد. روند ثبتنام خودروهای باتریبرقی در بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپا ادامه داشت و سهم این خودروها از بازار سواریها افزایش یافت. با این حال، در میان تمامی زیرشاخههای الکتریکی، یک بخش همچنان در حاشیه باقی مانده است: پیکاپهای تمامبرقی. بررسی دادههای منتشرشده از سوی نهادهای اروپایی نشان میدهد که با وجود رشد قابل توجه خودروهای سواری برقی، وانتهای پیکاپ الکتریکی در سال ۲۰۲۵ هنوز به یک جریان اصلی در بازار اروپا تبدیل نشدهاند و تعداد فروش آنها در مقایسه با سایر سگمنتها بسیار محدود است.
رشد کلی بازار برقی؛ اما نه برای همه کلاسها
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری موتورمگ، بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی «ACEA» (انجمن خودروسازان اروپا)، ثبتنام خودروهای سواری باتریبرقی در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱.۸ میلیون دستگاه رسید و سهم این خودروها از کل بازار خودروهای نو از مرز ۱۷ درصد عبور کرد. این آمار نشاندهنده تأثیر سیاستهای حمایتی، استانداردهای سختگیرانه آلایندگی و توسعه زیرساخت شارژ بر روند برقیسازی در قاره سبز است. اما در همین گزارشها، تفکیک مشخصی از پیکاپهای برقی وجود ندارد. دلیل آن ساده است: حجم فروش این خودروها آنقدر پایین بوده که در بسیاری از آمارهای رسمی، در دسته کلی «خودروهای تجاری سبک» یا «کامیونهای برقی» ادغام شدهاند.
آمار کامیونهای برقی؛ تصویری غیرمستقیم از بازار وانتها
گزارشهای منتشرشده از سوی CLECAT و همچنین دادههای تحلیلی ICCT نشان میدهد که مجموع ثبتنام کامیونها و وسایل نقلیه تجاری برقی (شامل سبک و سنگین) در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲ تا ۱۳ هزار دستگاه بوده است. این عدد اگرچه نسبت به سال قبل رشد بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصدی را نشان میدهد، اما در مقایسه با کل بازار خودروهای تجاری اروپا که چند صد هزار دستگاه در سال است، سهمی کمتر از چند درصد دارد. نکته مهمتر این است که بخش عمده این عدد مربوط به کامیونهای شهری، توزیعی و ناوگان لجستیکی است و نه پیکاپهای دوکابین یا وانتهای شخصی. به بیان دیگر، اگر کل بازار وسایل نقلیه تجاری برقی اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۳ هزار دستگاه بوده، سهم پیکاپهای برقی از این رقم احتمالاً تنها چند هزار دستگاه یا حتی کمتر بوده است.
چرا پیکاپ برقی در اروپا جا نیفتاد؟
برخلاف بازار آمریکا که پیکاپها بخش مهمی از فرهنگ خودرویی و تقاضای خانوار را تشکیل میدهند، در اروپا این کلاس بدنه هیچگاه سهم بالایی نداشته است. مصرفکننده اروپایی بیشتر به هاچبکها، کراساوورها و خودروهای شهری علاقهمند است و وانتهای بزرگ عموماً در بخشهای کاری و حرفهای مورد استفاده قرار میگیرند. از سوی دیگر، ابعاد بزرگ بسیاری از پیکاپهای برقی موجود در بازار جهانی با خیابانهای باریک شهرهای اروپایی سازگاری ندارد. همین موضوع باعث شده حتی مدلهایی که در آمریکا با استقبال روبهرو شدهاند، در اروپا با احتیاط عرضه شوند. برای مثال، شرکت تسلا با محصول پیکاپ خود، تمرکز اصلی را بر بازار آمریکای شمالی گذاشته و عرضه گسترده در اروپا را در اولویت نخست قرار نداده است. همچنین شرکت Rivian که با پیکاپهای الکتریکی خود شناخته میشود، حضور بسیار محدودی در بازار اروپا داشته است. از سوی دیگر، فورد نیز هرچند در اروپا فعال است، اما نسخه برقی پیکاپهای بزرگ خود را بیشتر در بازار داخلی آمریکا توسعه داده است.
چالش قیمت؛ مانع جدی توسعه
یکی دیگر از موانع رشد پیکاپهای برقی در اروپا، قیمت بالای این خودروهاست. میانگین قیمت پیکاپهای تمامبرقی عرضهشده در بازار جهانی معمولاً بالاتر از ۵۰ هزار یورو است و در برخی موارد به بیش از ۷۰ هزار یورو میرسد. این در حالی است که در اروپا، بخش عمده تقاضای خودروهای برقی در بازههای قیمتی پایینتر و با تمرکز بر خودروهای شهری شکل گرفته است. در نتیجه، ترکیب «بدنهای کمطرفدار» و «قیمت بالا» باعث شده پیکاپهای برقی نتوانند همانند کراساوورهای الکتریکی یا خودروهای کوچک شهری، رشد سریعی را تجربه کنند.
سیاستهای اقلیمی؛ اولویت با ناوگان شهری
اتحادیه اروپا در راستای سیاستهای کربنزدایی و تحقق اهداف اقلیمی، تمرکز ویژهای بر برقیسازی ناوگان عمومی، اتوبوسهای شهری و خودروهای سواری پرتیراژ دارد. در اسناد رسمی اتحادیه اروپا نیز اولویت اصلی کاهش انتشار در بخشهایی است که بیشترین سهم را در تولید CO2 دارند. در این چارچوب، پیکاپهای شخصی که سهم اندکی از کل تردد شهری اروپا را تشکیل میدهند، در اولویت نخست سیاستگزاری قرار نگرفتهاند. یارانهها و مشوقهای خرید نیز عمدتاً به خودروهای سواری کوچک و متوسط اختصاص یافته است.
بازارهای پیشرو؛ بریتانیا و نروژ
در میان کشورهای اروپایی، برخی بازارها آمادگی بیشتری برای پذیرش خودروهای خاص برقی دارند. بریتانیا و نروژ بهدلیل نفوذ بالای خودروهای الکتریکی و سیاستهای حمایتی، میتوانند بستر بالقوهای برای پیکاپهای برقی باشند. با این حال حتی در این کشورها نیز سهم وانتهای الکتریکی از کل فروش خودروهای برقی بسیار ناچیز گزارش شده است. در نروژ که بیش از ۸۰ درصد فروش خودروهای نو در برخی ماهها برقی است، تمرکز همچنان بر خودروهای سواری خانوادگی و کراساوورهاست و پیکاپها در حاشیه قرار دارند.
آینده بازار؛ رشد تدریجی اما آهسته
با وجود سهم اندک در سال گذشته میلادی، برخی تحلیلگران بر این باورند که بازار پیکاپهای برقی در اروپا میتواند در نیمه دوم دهه جاری رشد تدریجی را تجربه کند. توسعه پروژههای ساختمانی سبز، نیاز شرکتهای خدمات شهری به ناوگان کمآلاینده و سختتر شدن مقررات آلایندگی برای خودروهای دیزلی، میتواند بهتدریج تقاضا برای وانتهای برقی را افزایش دهد. با این حال، حتی در سناریوهای خوشبینانه نیز انتظار نمیرود این بخش در کوتاهمدت به سهمی دو رقمی از بازار خودروهای تجاری دست یابد.
۲۰۲۵؛ سال تثبیت، نه جهش
مرور دادههای رسمی اروپایی نشان میدهد که در سال ۲۰۲۵، فروش پیکاپهای برقی در اروپا در مقیاس چند هزار دستگاه برآورد میشود؛ رقمی که در برابر فروش حدود ۱.۸ میلیون خودرو سواری برقی، بسیار ناچیز است.
در واقع، اگرچه برقیسازی در اروپا با سرعت ادامه دارد، اما این روند در همه کلاسهای بدنه بهیک اندازه پیش نرفته است. پیکاپهای برقی هنوز در مرحله آزمون بازار قرار دارند و برای تبدیل شدن به بازیگری جدی در قاره سبز، نیازمند کاهش قیمت، سازگاری بیشتر با نیازهای شهری و حمایت هدفمند سیاستگزاران هستند.
تا آن زمان، میتوان گفت سال ۲۰۲۵ برای پیکاپهای برقی در اروپا، سال «حضور محدود و نمادین» بود؛ حضوری که بیش از آنکه نشاندهنده یک تحول ساختاری باشد، بیانگر آغاز مسیری طولانی برای پذیرش یک کلاس خودرویی جدید در بازاری متفاوت است.
