چرا خودروهای برقی در سرعت کم صدا میدهند؟ دلیلش ایمنی است
اگر برای اولین بار پشت فرمان یک خودروی برقی نشسته باشید، احتمالاً یک چیز حسابی توی ذوقتان میزند: ماشین تقریباً بیصدا حرکت میکند، اما از بیرون یک صدای عجیب و آیندهطور هم شنیده میشود. شاید شبیه ویز ویز، شاید شبیه زوزهی ملایم یا حتی یک صدای مصنوعی که با بالا و پایین رفتن سرعت، تغییر هم میکند. خیلیها اولش فکر میکنند این صدا فقط برای هیجان بیشتر است، اما داستان کاملاً فرق دارد. این صدا در واقع یک ویژگی ایمنی است، نه یک افکت نمایشی.
چرا اصلاً خودروی برقی باید صدا داشته باشد؟
در خودروهای بنزینی یا دیزلی، موتور، اگزوز و کلی قطعهی مکانیکی باعث میشوند ماشین ذاتاً پرصدا باشد. اما در خودروی برقی، خبری از آن سروصدای همیشگی نیست. در سرعتهای بالا، صدای لاستیکها و جریان هوا تا حدی خودش را نشان میدهد، ولی در سرعتهای پایین، مخصوصاً داخل پارکینگ، کوچه، محوطهی خانه یا هنگام دندهعقب، خودرو آنقدر آرام حرکت میکند که ممکن است عابری اصلاً متوجه حضورش نشود. همینجا است که صدای خودروی برقی وارد بازی میشود.
هدف اصلی این صدا این است که آدمهای بیرون ماشین، مخصوصاً عابر پیاده، متوجه شوند یک خودرو در حال حرکت است. این موضوع برای افرادی که بینایی ضعیفتری دارند یا اصلاً نمیتوانند از دیدن خودرو کمک بگیرند، اهمیت خیلی بیشتری دارد. یعنی در واقع این صدا برای راننده نیست؛ برای آدمهایی است که بیرون ماشین ایستادهاند و باید بفهمند یک خودروی برقی نزدیک میشود.
سیستم هشدار صوتی خودروهای برقی چطور کار میکند؟
فناوریای که این صدا را تولید میکند معمولاً با نام AVAS شناخته میشود؛ یعنی همان سیستم هشدار صوتی خودرو. بهجای اینکه موتور خودش صدا بسازد، یک بلندگوی خارجی صدایی طراحیشده پخش میکند. این صدا بسته به سرعت خودرو تغییر میکند تا عابر فقط یک صدای ثابت و بیمعنی نشنود، بلکه بفهمد ماشین در حال حرکت است و با چه شدتی جلو میرود.
در بعضی کشورها و مقررات، خودروی برقی از لحظهی روشن شدن تا حدود ۲۰ کیلومتر بر ساعت باید این صدا را پخش کند، و هنگام دندهعقب هم هشدار صوتی فعال میشود. برای همین است که خیلی وقتها وقتی سرعت بیشتر میشود، این صدا کمکم محو میشود؛ چون در آن سرعتها دیگر صدای لاستیک و باد خودش به اندازهی کافی شنیده میشود.
چرا صدای هر خودروی برقی با بقیه فرق دارد؟
نکتهی جالب اینجاست که برای صدای خودروی برقی یک مدل واحد و جهانی وجود ندارد. خودروسازها میتوانند امضای صوتی مخصوص خودشان را طراحی کنند. برای همین یکی صدایی شبیه سفینه دارد، یکی بیشتر به صدای دیجیتالیِ یک ماشین معمولی شبیه است و یکی هم چیزی بین این دو. البته این صدا فقط برای جذابیت نیست؛ باید اطلاعاتی هم دربارهی حرکت خودرو بدهد. یعنی اگر ماشین شتاب بگیرد یا سرعت کم کند، صدایش هم باید این تغییر را منتقل کند.
از یک زاویه، این صدا مثل یک «سرعتسنج صوتی» عمل میکند. عابری که نزدیک خودرو است، از روی تغییر صدا میفهمد ماشین در حال حرکت، تندتر شدن یا عقب رفتن است. این موضوع مخصوصاً در محیطهای شلوغ مثل پارکینگها و خیابانهای کمعرض خیلی به درد میخورد.
چرا هنگام دندهعقب، صدا بیشتر به چشم میآید؟
خیلیها دقیقاً موقع عقب رفتن خودروهای برقی متوجه این صدا میشوند. علتش هم کاملاً منطقی است. خودرو هنگام دندهعقب معمولاً آرام حرکت میکند، دید راننده در پشت خودرو محدودتر است و عابر هم ممکن است انتظار نداشته باشد ماشینی بدون صدای خاصی در حال عقب رفتن باشد. به همین دلیل، در طراحی صدای خودروی برقی روی دندهعقب هم حساسیت زیادی وجود دارد تا خطر برخورد کمتر شود.
پس آن صدای عجیب و گاهی حتی کمی رباتی که از بعضی خودروهای برقی میشنوید، یک ترفند تبلیغاتی یا شوآف تکنولوژیک نیست. این صدا قرار است کمک کند آدمها ماشین را بشنوند، حتی وقتی خود ماشین تقریباً بیصدا است. درواقع یک جور مصالحهی هوشمندانه است: خودروی برقی لازم نیست مثل ماشینهای قدیمی پرسروصدا باشد، اما نباید آنقدر ساکت هم باشد که حضورش برای عابران دردسر درست کند.
حالا اگر دفعهی بعد کنار یک خودروی برقی ایستادید و آن صدای خاص را شنیدید، یادتان باشد پشت این صدای عجیب، یک منطق ساده و مهم خوابیده: ایمنی عابر پیاده. و همین باعث شده صدای خودروی برقی به یکی از ویژگیهای مهم نسل جدید خودروها تبدیل شود.
