هزینه نگهداری خودرو از اجاره بها پیشی گرفت

در شرایطی که هزینه‌های زندگی و نگهداری خودرو به‌طور مداوم در حال افزایش است، رانندگان تاکسی و تاکسی‌های اینترنتی با چالشی مواجه شده‌اند که کمتر مورد توجه سیاست‌گذاران و مسئولان حمل‌ونقل قرار گرفته است؛ دشواری در دسترسی به قطعات یدکی با کیفیت و در عین حال مقرون‌به‌صرفه.

بسیاری از رانندگان بر این باورند که هزینه‌های تعمیر و نگهداری خودرو در سال‌های اخیر به طور چشمگیری افزایش یافته است. از قطعات مصرفی مانند لنت ترمز، دیسک و صفحه، کمک‌فنر، تسمه و فیلترها گرفته تا قطعات فنی و موتوری، همگی با افزایش قیمت قابل توجهی روبرو شده‌اند. به علاوه، حضور گسترده قطعات بی‌کیفیت و گاهی تقلبی در بازار نیز باعث شده است که رانندگان در انتخاب قطعه مناسب با سردرگمی مواجه شوند. نتیجه این وضعیت افزایش هزینه‌های نگهداری خودرو، کاهش درآمد واقعی رانندگان و در برخی موارد افت سطح ایمنی ناوگان حمل‌ونقل شهری است.

رانندگانی که خودرو را سرمایه کاری خود می‌دانند، برخلاف مالکان عادی خودرو که ممکن است روزانه چند ده کیلومتر رانندگی کنند، روزانه صدها کیلومتر در سطح شهر تردد دارند. این موضوع موجب می‌شود استهلاک خودروهای آن‌ها چند برابر خودروهای شخصی باشد. در چنین شرایطی، هر افزایش قیمت در بازار قطعات یدکی به طور مستقیم بر هزینه فعالیت این گروه تأثیر می‌گذارد. بسیاری از رانندگان می‌گویند که در گذشته می‌توانستند بخشی از درآمد ماهانه خود را برای تعمیرات و نگهداری خودرو کنار بگذارند؛ اما اکنون هزینه تعویض برخی قطعات به اندازه‌ای افزایش یافته که برنامه‌ریزی مالی آن‌ها را با مشکل مواجه کرده است. واقعیت این است که خودرو برای رانندگان تاکسی تنها یک وسیله نقلیه نیست، بلکه ابزار کسب درآمد و سرمایه کاری آن‌ها محسوب می‌شود. هر روز توقف خودرو به دلیل خرابی به معنای کاهش درآمد و از دست رفتن فرصت‌های کاری است.

یکی از مشکلات عمده‌ای که رانندگان با آن مواجه هستند، نبود شفافیت کافی در بازار قطعات یدکی است. در بسیاری از موارد، یک قطعه با نام‌های تجاری مختلف و اختلاف قیمت قابل توجه در بازار عرضه می‌شود و تشخیص کیفیت واقعی آن برای مصرف‌کننده عادی آسان نیست. از سوی دیگر، ورود قطعات بی‌کیفیت و گاهی تقلبی به بازار باعث شده است که برخی از رانندگان برای کاهش هزینه‌ها ناچار به استفاده از محصولاتی شوند که عمر مفید کوتاه‌تری دارند. این مساله نه تنها هزینه تعمیرات را در بلندمدت افزایش می‌دهد، بلکه می‌تواند ایمنی خودرو و سرنشینان را نیز تحت تأثیر قرار دهد. فعالان بازار قطعات معتقدند که در شرایط فعلی، فاصله میان قطعات استاندارد و محصولات بی‌کیفیت به حدی زیاد شده که بسیاری از رانندگان به دلیل محدودیت مالی، امکان انتخاب گزینه‌های باکیفیت‌تر را ندارند.

اگرچه ممکن است درآمد رانندگان تاکسی‌های اینترنتی طی سال‌های اخیر افزایش یافته باشد، اما واقعیت این است که بخش عمده‌ای از این افزایش درآمد صرف جبران رشد هزینه‌ها شده است. افزایش قیمت سوخت آزاد، رشد هزینه بیمه، تعمیرات، لاستیک، روغن موتور و قطعات یدکی باعث شده است که سهم هزینه‌های عملیاتی در درآمد رانندگان به‌طور محسوسی افزایش یابد. به همین دلیل، بسیاری از رانندگان معتقدند که درآمد واقعی آن‌ها نسبت به گذشته کاهش یافته است. این موضوع در نهایت می‌تواند بر کیفیت خدمات حمل‌ونقل شهری نیز تأثیر بگذارد. زمانی که راننده توان مالی کافی برای سرویس و نگهداری مناسب خودرو را نداشته باشد، احتمال به تعویق افتادن تعمیرات ضروری افزایش پیدا می‌کند.

در سال‌های اخیر، شرکت‌های تاکسی اینترنتی نقش مهمی در توسعه حمل‌ونقل شهری ایفا کرده‌اند. این شرکت‌ها میلیون‌ها سفر روزانه را مدیریت می‌کنند و بخش بزرگی از ناوگان فعال کشور تحت پوشش آن‌ها فعالیت می‌کند. با این حال، بسیاری از کارشناسان بر این باورند که نقش این شرکت‌ها نباید صرفاً به اتصال راننده و مسافر محدود شود. شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات حمل‌ونقل اینترنتی می‌توانند در حوزه تأمین قطعات و خدمات پس از فروش نیز نقش موثرتری ایفا کنند. یکی از راهکارهای قابل اجرا، ایجاد شبکه‌های همکاری با تولیدکنندگان قطعات و تعمیرگاه‌های معتبر است. از طریق چنین سازوکاری، رانندگان می‌توانند قطعات استاندارد را با قیمت مناسب‌تر و شرایط پرداخت آسان‌تر تهیه کنند. همچنین ارائه بسته‌های حمایتی، تخفیف‌های ویژه خدمات تعمیراتی و قراردادهای تأمین قطعات می‌تواند بخشی از فشار اقتصادی واردشده بر رانندگان را کاهش دهد.

در کنار شرکت‌های تاکسی اینترنتی، نهادهای نظارتی نیز مسئولیت مهمی در این حوزه بر عهده دارند. بازار قطعات یدکی یکی از بخش‌هایی است که به نظارت مستمر نیاز دارد؛ زیرا ورود قطعات غیراستاندارد و تقلبی می‌تواند علاوه بر تحمیل هزینه‌های مالی، ایمنی شهروندان را نیز تهدید کند. ضروری است دستگاه‌های مسئول با تشدید نظارت بر زنجیره توزیع قطعات، زمینه شناسایی و حذف محصولات بی‌کیفیت را فراهم کنند. همچنین ایجاد سامانه‌های رهگیری و اصالت‌سنجی قطعات می‌تواند به افزایش اعتماد مصرف‌کنندگان کمک کند. از سوی دیگر، حمایت از تولیدکنندگان داخلی توانمند نیز می‌تواند نقش مهمی در افزایش عرضه قطعات باکیفیت و کاهش وابستگی به واردات داشته باشد.

بخش مهمی از حمل‌ونقل عمومی کشور امروز بر دوش رانندگان تاکسی و تاکسی‌های اینترنتی قرار دارد. بنابراین مشکلات این گروه تنها یک مساله صنفی نیست، بلکه به‌طور مستقیم بر کیفیت خدمات حمل‌ونقل شهری تأثیر می‌گذارد. کارشناسان معتقدند که زمان آن رسیده که سیاست‌گذاران، شهرداری‌ها، وزارت صمت و شرکت‌های تاکسی اینترنتی با همکاری یکدیگر بسته‌های حمایتی مشخصی برای تأمین قطعات و نگهداری خودروهای فعال در ناوگان شهری طراحی کنند. ارائه تسهیلات کم‌بهره برای تعمیرات اساسی، ایجاد کارت‌های اعتباری خرید قطعه، توسعه شبکه‌های خدماتی ویژه رانندگان و حمایت از تأمین قطعات استاندارد از جمله اقداماتی است که می‌تواند بخشی از مشکلات فعلی را کاهش دهد.

شاید کمبود قطعه یا افزایش هزینه تعمیرات در نگاه نخست موضوعی حاشیه‌ای به‌نظر برسد، اما واقعیت این است که این مساله به‌تدریج به یکی از مهم‌ترین چالش‌های ناوگان حمل‌ونقل شهری تبدیل شده است. راننده‌ای که توان مالی لازم برای نگهداری خودرو را ندارد، دیر یا زود ناچار خواهد شد از کیفیت تعمیرات بکاهد یا فعالیت خود را محدود کند. ادامه این روند می‌تواند به کاهش کیفیت خدمات، افزایش استهلاک ناوگان و حتی تهدید ایمنی سفرهای شهری منجر شود. به همین دلیل، لازم است متولیان حمل‌ونقل و نهادهای مسئول پیش از آنکه این مشکل به بحرانی بزرگ‌تر تبدیل شود، راهکارهای عملی و پایدار برای حمایت از رانندگان و ساماندهی بازار قطعات یدکی تدوین کنند. در غیر این صورت، هزینه بی‌توجهی به این موضوع نه تنها متوجه رانندگان، بلکه متوجه میلیون‌ها شهروندی خواهد بود که هر روز از خدمات این ناوگان استفاده می‌کنند.

آخرین اخبار