بازگشت محتاطانه بازار تراکتور اروپا به مسیر رشد
دادههای منتشرشده از سوی نهادهای تخصصی از جمله انجمن ماشینآلات کشاورزی اروپا (CEMA) نشان میدهد که با وجود کاهش قابل توجه ثبتنام و فروش تراکتور در اکثر کشورهای اروپایی نسبت به اوج بازار در سال ۲۰۲۲، سرعت این افت در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته و پیشبینی میشود که امسال روندی ملایم و صعودی شکل بگیرد.
افت پس از اوج؛ چرا بازار سرد شد؟
بازار ماشینآلات کشاورزی اروپا در سال ۲۰۲۲ به دلیل قیمت بالای محصولات کشاورزی، سیاستهای حمایتی پساکرونا و نیاز به نوسازی ناوگان، رشد قابل توجهی را تجربه کرد. اما از نیمه دوم سال ۲۰۲۳، این روند تغییر کرد. کاهش قیمت جهانی غلات، افزایش هزینه نهادههای تولید، رشد نرخ بهره در منطقه یورو و نااطمینانیهای ژئوپلیتیک باعث شد کشاورزان تصمیمات خود در خصوص سرمایهگذاری را به تعویق بیندازند. در نتیجه، سال ۲۰۲۴ با افت محسوس ثبت سفارش و کاهش تحویل تراکتور به پایان رسید. این روند در ابتدای سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یافت، هرچند شدت آن نسبت به سال قبل کمتر بود. آمارها نشان میدهد که مجموع فروش تراکتور در اروپا در سال ۲۰۲۵ در بازهای حدود ۱۶۰ تا ۲۱۰ هزار دستگاه قرار دارد که همچنان پایینتر از میانگین سالهای رونق پیشین است.
تفاوت عملکرد کشورها؛ شمال محتاط، جنوب آسیبپذیر
بررسی عملکرد بازارهای بزرگ اروپایی نشان میدهد که روند کاهش فروش در همه کشورها یکسان نبوده است. در اقتصادهای بزرگ کشاورزی مانند آلمان و فرانسه، افت فروش قابل توجهی مشاهده شد، اما به دلیل ساختار مکانیزهتر و دسترسی بهتر به ابزارهای مالی، بازار سریعتر به مرحله تثبیت رسید. در مقابل، کشورهایی مانند ایتالیا و اسپانیا که سهم بالاتری از مزارع کوچک و متوسط دارند، تحت تأثیر مستقیم کاهش سودآوری کشاورزی قرار گرفتند و خرید ماشینآلات جدید را بیشتر به تعویق انداختند.
با این حال، در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ نشانههایی از افزایش استعلام قیمت و بهبود سفارشگذاری در برخی بازارها مشاهده شد، بهویژه در بخش تراکتورهای توان متوسط که برای مزارع خانوادگی و چندمنظوره کاربرد دارند.
ارزش بازار؛ رشد اسمی در سایه تورم
از منظر ارزش ریالی-دلاری بازار، تصویر متفاوتی مشاهده میشود. اگرچه تعداد فروش کاهش یافته، اما به دلیل افزایش قیمت واحد محصولات، رشد هزینههای تولید و ارتقای فناوری، ارزش اسمی بازار افت شدیدی را تجربه نکرده است. آمارها نشان میدهد که ارزش بازار تراکتور اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۳ میلیارد دلار بوده و در صورت بهبود نسبی تقاضا، در سال ۲۰۲۶ به نزدیکی ۱۴ میلیارد دلار خواهد رسید. بخشی از این افزایش ارزش به دلیل رشد سهم تراکتورهای پیشرفتهتر با سامانههای هدایت ماهوارهای، مدیریت هوشمند سوخت و قابلیتهای کشاورزی دقیق است که قیمت متوسط هر دستگاه را افزایش دادهاند.
نقش سیاستهای اتحادیه اروپا
یکی از متغیرهای کلیدی مؤثر بر بازار، سیاستهای حمایتی و زیستمحیطی اتحادیه اروپا است. برنامههای مرتبط با «کشاورزی سبز» و کاهش انتشار کربن، کشاورزان را به سمت استفاده از تجهیزات کممصرفتر و سازگار با استانداردهای زیستمحیطی سوق میدهد. این سیاستها اگرچه در کوتاهمدت فشار هزینهای ایجاد کردهاند، اما در میانمدت میتوانند محرک نوسازی ناوگان و افزایش تقاضا برای تراکتورهای جدید باشند. افزون بر این، برخی کشورها مشوقهای مالیاتی یا یارانهای برای جایگزینی ماشینآلات فرسوده در نظر گرفتهاند که انتظار میرود اثر آن طی سال جاری میلادی بیشتر نمایان شود.
رفتار تولیدکنندگان بزرگ
شرکتهای بینالمللی فعال در بازار اروپا نیز در گزارشهای مالی خود به کاهش تقاضا در سال ۲۰۲۵ اشاره کردهاند. برای نمونه، CNH Industrial که مالک برندهای شناختهشدهای در حوزه ماشینآلات کشاورزی است، از تعدیل برنامه تولید و مدیریت موجودی انبارها خبر داده است. برندهایی مانند New Holland و Case IH در اروپا با تمرکز بر بهینهسازی شبکه توزیع و ارائه طرحهای تأمین مالی تلاش کردهاند فروش خود را تثبیت کنند. در سوی دیگر بازار، John Deere نیز اعلام کرده که با وجود کاهش تقاضا در اروپا، بر توسعه فناوریهای دیجیتال و خدمات پس از فروش تمرکز دارد تا حاشیهسود خود را حفظ کند. راهبرد مشترک اغلب تولیدکنندگان در سال ۲۰۲۵، کنترل تولید، کاهش هزینهها و جلوگیری از انباشت موجودی مازاد بوده است.
تغییر ترکیب تقاضا؛ از قدرت بالا به کاربری هوشمند
یکی از روندهای قابل توجه در بازار ۲۰۲۵، تغییر نسبی ترکیب تقاضاست. در سالهای رونق، فروش تراکتورهای توان بالا (بیش از ۱۵۰ اسببخار) رشد قابل توجهی داشت؛ اما در دوره رکود، این بخش بیشترین افت را تجربه کرد، زیرا سرمایهگذاری در این رده نیازمند منابع مالی قابل توجه است. در مقابل، تراکتورهای کوچکتر و چندمنظوره که برای مزارع متوسط یا کاربریهای ترکیبی مناسب هستند، افت ملایمتری داشتند. همزمان، تقاضا برای فناوریهای هوشمند حتی در شرایط رکود نیز بهطور کامل متوقف نشد. کشاورزان بزرگتر که بهدنبال افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای نیروی کار هستند، همچنان به سامانههای هدایت خودکار، نقشهبرداری دقیق و مدیریت داده علاقه نشان میدهند.
رشد آهسته اما محتمل
بر اساس جمعبندی تحلیلهای اروپایی، سال ۲۰۲۶ میتواند نقطه آغاز بازگشت تدریجی بازار به مسیر رشد باشد؛ البته رشدی آرام و نه جهشی. انتظار میرود در صورت تثبیت قیمت محصولات کشاورزی، کاهش تدریجی نرخ بهره و روشنتر شدن چشمانداز اقتصادی، بخشی از تقاضای به تعویقافتاده به بازار بازگردد. پیشبینیها حکایت از آن دارد که حجم فروش در سال ۲۰۲۶ اندکی بیشتر از سال ۲۰۲۵ خواهد بود و روند نزولی دو سال گذشته متوقف میشود. با این حال، بازگشت به سطوح اوج سال ۲۰۲۲ احتمالاً به سال ۲۰۲۷ یا حتی پس از آن موکول خواهد شد.
چالشهای پیش رو
با وجود نشانههای بهبود، بازار تراکتور اروپا همچنان با چند چالش ساختاری روبهرو است:
سودآوری متغیر بخش کشاورزی که وابسته به قیمتهای جهانی و شرایط آبوهوایی است.
فشارهای زیستمحیطی و مقررات سختگیرانهتر که هزینه تولید و قیمت نهایی را افزایش میدهد.
کمبود نیروی کار ماهر که هم در بخش کشاورزی و هم در زنجیره تأمین ماشینآلات مشاهده میشود.
رقابت فزاینده فناوری که نیازمند سرمایهگذاری مستمر در تحقیق و توسعه است.
بازار تراکتور اروپا در سال ۲۰۲۵ در مرحلهای از گذار بود؛ نه در رکود عمیق سال ۲۰۲۴ و نه در رونق سالهای طلایی پیشین. کاهش سرعت افت فروش، تثبیت نسبی سفارشها و امید به بهبود شرایط مالی کشاورزان، زمینه را برای رشد آهسته در سال ۲۰۲۶ فراهم کرده است. با این حال، مسیر پیش رو مسیری تدریجی و مبتنی بر احتیاط خواهد بود.
اگر سیاستهای حمایتی بهدرستی اجرا شود و متغیرهای کلان اقتصادی به ثبات برسند، میتوان انتظار داشت که بازار ماشینآلات کشاورزی اروپا طی دو سال آینده از فاز انقباض خارج و وارد دورهای از بازسازی تقاضا شود؛ دورهای که بیش از هر زمان دیگری بر فناوری، بهرهوری و کشاورزی هوشمند استوار خواهد بود.
