سیستم تعلیق تطبیقی: مزایا و کاربردهای آن چیست؟
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری موتورمگ، سیستم تعلیق یکی از اجزای کلیدی خودرو به شمار میرود که نقش مهمی در کیفیت سواری، ایمنی، کنترلپذیری و پایداری وسیله نقلیه ایفا میکند. این سیستم بهطور مستقیم مسئول جذب ارتعاشات ناشی از ناهمواریهای سطح جاده، حفظ تماس مؤثر چرخها با زمین و جلوگیری از انتقال ضربات به بدنه و سرنشینان است.
در سیستمهای تعلیق سنتی، مشخصات فنر و کمکفنرها بهصورت ثابت طراحی میشوند و این امر منجر به ایجاد یک مصالحه دائمی میان راحتی و هندلینگ میگردد؛ به این معنا که افزایش نرمی سیستم معمولاً به کاهش پایداری و افزایش سفتی آن به افت آسایش منجر میشود.
با پیشرفتهای قابل توجه در فناوریهای الکترونیکی، کنترل هوشمند و سنسورهای دقیق، صنعت خودرو به سمت توسعه سیستمهایی حرکت کرده است که بتوانند این تضاد ذاتی را برطرف کنند. نتیجه این روند، معرفی سیستم تعلیق تطبیقی (Adaptive Suspension System) بوده است؛ سیستمی که قادر است بهصورت لحظهای و هوشمند، رفتار خود را متناسب با شرایط جاده، وضعیت خودرو و سبک رانندگی تغییر دهد. این فناوری که ابتدا در خودروهای لوکس و مسابقهای مورد استفاده قرار گرفت، امروزه بهتدریج در کلاسهای مختلف خودرو در حال گسترش است و بهعنوان یکی از ارکان مهم خودروهای مدرن شناخته میشود.
تعریف سیستم تعلیق تطبیقی
سیستم تعلیق تطبیقی به مجموعهای از اجزا و الگوریتمهای کنترلی اطلاق میشود که امکان تنظیم خودکار و پیوسته مشخصات سیستم تعلیق و گاهی سختی فنرها را در حین حرکت خودرو فراهم میکنند. برخلاف سیستمهای غیرفعال، در این نوع تعلیق، پارامترهای عملکردی ثابت نیستند و بسته به شرایط، تغییر مییابند.
این سیستم با استفاده از شبکهای از حسگرها، اطلاعاتی نظیر سرعت خودرو، شتاب طولی و جانبی، زاویه فرمان، وضعیت ترمزگیری، حرکات عمودی بدنه و حتی کیفیت سطح جاده را جمعآوری کرده و به واحد کنترل الکترونیکی ارسال میکند. واحد کنترل الکترونیکی (ECU) پس از تحلیل این دادهها، دستورات لازم را به عملگرها صادر میکند تا پاسخ سیستم تعلیق بهینه شود. هدف نهایی، دستیابی همزمان به حداکثر راحتی، پایداری و ایمنی است.
اجزای اصلی سیستم تعلیق تطبیقی
یک سیستم تعلیق تطبیقی پیشرفته معمولاً از اجزای زیر تشکیل میشود:
حسگرها
حسگرهای شتاب، ارتفاع، سرعت چرخ، زاویه فرمان و ژیروسکوپها اطلاعات حیاتی را در زمان واقعی ثبت میکنند. برخی سیستمهای پیشرفته حتی از دوربین یا رادار برای پیشبینی ناهمواریهای مسیر استفاده میکنند.
واحد کنترل الکترونیکی
این واحد مغز متفکر سیستم محسوب میشود. ECU دادههای دریافتی را با الگوریتمهای کنترلی پیشرفته تحلیل کرده و تصمیم میگیرد که کمکفنرها در چه وضعیتی قرار گیرند.
کمکفنرهای قابل تنظیم یا هوشمند
این کمکفنرها قادرند میزان بازه فعالیت خود را بهصورت پیوسته تغییر دهند. در برخی فناوریها، این تغییرات در حد میلیثانیه انجام میشود.
عملگرها
عملگرها دستورات ECU را به تغییرات فیزیکی در کمکفنر یا سیستم بادی تبدیل میکنند.
انواع سیستمهای تعلیق تطبیقی
سیستمهای تعلیق تطبیقی از نظر سطح مداخله و فناوری به چند دسته اصلی تقسیم میشوند:
تعلیق نیمه فعال (Semi Active)
در این سیستمها تنها میزان فعالیت کمکفنر تغییر میکند و انرژی خارجی برای ایجاد نیرو به سیستم وارد نمیشود. این نوع سیستم تعلیق، رایجترین و اقتصادیترین شکل تعلیق تطبیقی است.
تعلیق فعال (Active Suspension)
سیستمهای فعال قادرند بهطور مستقیم نیرو به چرخها یا بدنه وارد کنند و کنترل کاملتری بر حرکات خودرو دارند. با وجود عملکرد عالی، هزینه و مصرف انرژی بالا باعث محدودیت استفاده از آنها شده است.
تعلیق بادی تطبیقی (Adaptive Air Suspension)
در این فناوری، فنرهای فلزی با بالشتکهای هوا جایگزین شدهاند و امکان تنظیم ارتفاع خودرو نیز فراهم میشود. این سیستم بهطور گسترده در خودروهای لوکس و شاسی بلندها استفاده میشود.
سیستمهای مبتنی بر سیال مغناطیسی (Magnetorheological)
در این نوع کمکفنرها، سیالی حاوی ذرات مغناطیسی استفاده میشود که با اعمال میدان مغناطیسی، ویسکوزیته آن تغییر کرده و فعالیت کمک فنرها بهسرعت تنظیم میشود.
نحوه عملکرد در شرایط مختلف رانندگی
در رانندگی شهری و جادههای صاف، سیستم تعلیق تطبیقی معمولاً در حالت نرم قرار میگیرد تا آسایش سرنشینان افزایش یابد. در مقابل، هنگام ورود به پیچها، تغییر مسیر ناگهانی یا رانندگی با سرعت بالا، سیستم بهسرعت سفتتر میشود تا حرکات گهوارهای بدنه کاهش یافته و کنترل خودرو بهبود یابد. در زمان ترمزگیری شدید نیز با کاهش شیرجه جلو خودرو، پایداری بیشتری ایجاد میشود.
مزایای سیستم تعلیق تطبیقی
مهمترین مزایای این فناوری عبارتاند از:
- افزایش چشمگیر کیفیت سواری و راحتی سرنشینان
- بهبود هندلینگ و پایداری در پیچها
- افزایش ایمنی در شرایط اضطراری
- سازگاری با سبکهای مختلف رانندگی
- کاهش خستگی راننده در مسیرهای طولانی
- بهینهسازی تماس تایر با سطح جاده
معایب و محدودیتهای سیستم تعلیق تطبیقی
در کنار مزایا، سیستم تعلیق تطبیقی معایبی نیز دارد:
- هزینه تولید و تعمیرات بالا
- پیچیدگی فنی و نیاز به تجهیزات تخصصی
- حساسیت بالاتر به شرایط محیطی و خرابی حسگرها
- افزایش وزن و مصرف انرژی در برخی انواع
کاربردها در صنعت خودرو
امروزه این سیستم بهطور گسترده در خودروهای لوکس، اسپرت، شاسی بلندها و حتی خودروهای الکتریکی مورد استفاده قرار میگیرد. بسیاری از خودروسازان بزرگ مانند مرسدس بنز، بیامو، آئودی، پورشه و تسلا سیستمهای تعلیق تطبیقی اختصاصی خود را توسعه دادهاند.
نقش سیستم تعلیق تطبیقی در آینده خودرو
با حرکت صنعت خودرو به سمت خودروهای خودران و هوشمند، سیستم تعلیق تطبیقی نقش پررنگتری پیدا خواهد کرد. ترکیب این فناوری با هوش مصنوعی و دادههای ناوبری، امکان پیشبینی شرایط جاده و تنظیم پیشدستانه سیستم تعلیق را فراهم میکند؛ موضوعی که سطح جدیدی از ایمنی و راحتی را رقم خواهد زد.
۲۲۷۳۲۲
