یارانه کامل حملونقل برای ۵ دهک پایین درآمدی
محمد آخوندی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران، در خصوص طرح اصلاح نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حمل و نقل عمومی شهر تهران اظهار داشت: «جلسه بررسی طرح یک فوریتی اصلاح نظام کارت بلیت امروز (روز گذشته) با حضور اعضای کمیسیونهای «برنامه و بودجه»، «حملونقل و عمران»، دبیران کمیسیونهای بودجه و عمران، معاون مالی و اداری، مدیرعامل شرکت بهرهبرداری مترو و معاونان آن، مدیرعامل شرکت واحد اتوبوسرانی و معاونانش، مدیران حوزه حملونقل و ترافیک و همچنین نمایندگان معاونت برنامهریزی و امور شوراها برگزار شد.»
وی ادامه داد: «در این جلسه، ابتدا مواد طرح بررسی و برخی اصلاحات در پیشنهادهای مربوط به تخفیفات اعمال شد. مهمترین تغییر، اعطای تخفیف ۱۰۰ درصدی بلیت مترو و اتوبوس برای دهکهای یک تا ۵ است.»
آخوندی بر اهمیت پیشبینی کاهش درآمد مترو و اتوبوسرانی بهدلیل اعمال این تخفیفات تاکید کرد و گفت: «بر همین اساس مقرر شد در بودجه سال ۱۴۰۵ جابهجاییهای لازم در ردیفهای درآمدی و کمکهای شهرداری صورت گیرد تا کاهش درآمد شرکتها جبران شود. ردیفهای مربوط به یارانه بلیت و کمک به هزینههای جاری مترو و اتوبوس افزایش خواهد یافت و شهرداری موظف شد این مبالغ را ماهانه پرداخت کند تا خللی در فعالیت جاری این دو مجموعه ایجاد نشود.»
رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران افزود: «همچنین شهرداری موظف شد در چارچوب توافقات و تفاهمنامههای قبلی با دولت و وزارت نفت، موضوع جبران صرفهجویی سوخت طبق قانون را پیگیری کند تا منابع مربوطه به شهرداری تهران پرداخت شود.»
وی با اشاره به جزئیات بیشتر گفت: «در خصوص گروههای تخفیفدار، ساختار کلی طرح اولیه حفظ شده و تنها اصلاحاتی محدود اعمال شده است. غیر از دهکهای یک تا ۵ که تخفیف ۱۰۰ درصدی دارند، سایر دهکها در صورتی که در گروههای مشمول تخفیف باشند، از مزایای تعیینشده بهرهمند خواهند شد. گروههای مشمول شامل دانشآموزان، دانشجویان و طلاب، سربازان، کادر درمان، افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی و بیماران خاص، خانواده شهدا و جانبازان و شهروندان خوشحساب در پرداخت عوارض شهری است.»
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری موتورمگ، آخوندی در پایان گفت: «طبق برنامهریزی انجامشده، متن نهایی طرح فردا (امروز) تقدیم هیاترئیسه میشود و انتظار میرود این موضوع روز سهشنبه در صحن شورا بررسی شود تا تکلیف آن برای شهروندان هرچه سریعتر مشخص شود.»
سیاست «هزینهصفر» در حمل و نقل
طرح جدید نظام کارت بلیت، با عبور از تخفیفهای مقطعی و نمادین به سمت یک سیاست «هزینهصفر» برای اقشار آسیبپذیر، متمایز میشود. اعطای تخفیف ۱۰۰ درصدی بلیت مترو و اتوبوس به دهکهای یک تا ۵، عملاً تردد روزانه نزدیک به نیمی از خانوارهای تهرانی را رایگان میکند. این رویکرد، بار روانی و مالی ناشی از افزایش نرخهای حملونقل را بهطور کامل از دوش اقشار کمدرآمد برمیدارد. در شرایطی که تورم خدمات شهری به یک دغدغه مزمن تبدیل شده، چنین اقدامی را باید گامی در جهت «عدالت توزیعی مبتنی بر داده» ارزیابی کرد.
نگاه واقعبینانه به پایداری مالی؛ نقطه قوت اصلی طرح
نکته حائز اهمیت در اظهارات آخوندی، تاکید بر «پیشبینی کاهش درآمد» شرکتهای مترو و اتوبوسرانی است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که بسیاری از طرحهای حمایتی به دلیل عدمتوجه به منابع پایدار، پس از چند ماه به تعلیق درآمدهاند. اما در اینجا شورای شهر با هوشمندی کامل، همزمان با اعمال تخفیف، سازوکار جبران آن را نیز طراحی کرده است:
- افزایش ردیف یارانه بلیت و کمک به هزینههای جاری در بودجه سال ۱۴۰۵
- الزام شهرداری به پرداخت ماهانه (نه فصلی یا سالانه) این مبالغ
این دو بند، تضمین میکند که شرکت بهرهبرداری مترو و شرکت واحد اتوبوسرانی هرگز با بحران نقدینگی مواجه نشوند. پرداخت ماهانه، خلأ نقدینگی را از بین میبرد و امکان برنامهریزی عملیاتی منظم را برای مدیران این دو نهاد حیاتی فراهم میکند.
از جیب شهرداری تا صرفهجویی سوخت
ابتکار دیگر در این طرح، فرامتننکردن منابع ملی است. با تکلیفی که به شهرداری داده شده تا «جبران صرفهجویی سوخت» را از دولت و وزارت نفت پیگیری کند، عملاً یک زنجیرهتامین مالی دوطرفه ایجاد میشود:
- از یک سو، شهرداری هزینه تخفیف را از طریق بودجه داخلی تامین میکند.
- از سوی دیگر، با پیگیری حقوق قانونی خود از محل کاهش مصرف بنزین و گازوئیل ناشی از افزایش سفرهای عمومی، منابع را بازمیگرداند.
این هوشمندی در مدیریت منابع، ضمن کاهش فشار بر بودجه شهرداری، دولت را نیز به ایفای تعهدات قانونی خود ملزم میکند.
پوشش حداکثری گروههای خاص
علاوهبر دهکهای یک تا ۵، فهرست گروههای تخفیفدار نشان از طراحی فراگیر و از سر دقت دارد. قرار گرفتن نام «کادر درمان» در کنار «خانواده شهدا و جانبازان» و «بیماران خاص»، یک پیام روشن دارد: حمایت صرفاً مبتنی بر درآمد نیست، بلکه بر اساس «مولفههای ارزشی و خدماتی» نیز تعریف میشود. بهویژه اضافه شدن «شهروندان خوشحساب در پرداخت عوارض شهری» یک نوآوری تشویقی جالب توجه است که میتواند فرهنگ پرداخت بهموقع عوارض را نیز تقویت کند.
تصمیمگیری در بودجه و تعرفهها معمولاً با کندی و اطاله همراه است. اما وعده تقدیم متن نهایی به هیاترئیسه در فردای جلسه و بررسی در صحن سهشنبه، نشان از یک «اراده جمعی شتابنده» دارد. برای خانوادهای که امروز برای خرید بلیت و شارژ کارت مترو دچار سردرگمی است، هر هفته تاخیر به معنای تحمل هزینه مضاعف است. شتاب مثبت شورا در این پرونده، شایسته تقدیر است.
تحول در خدمات عمومی
طرح اصلاح نظام یکپارچه بلیت الکترونیک حملونقل عمومی تهران، یک «بسته سیاستی کامل» است؛ نه صرفاً یک تخفیف. ترکیب حمایت ۱۰۰ درصدی از دهکهای پایین، پیشبینی کاهش درآمد شرکتها، ایجاد جریان پرداخت ماهانه، پیگیری منابع صرفهجویی سوخت و پوشش گروههای خاص، آن را به الگویی برای سایر کلانشهرها تبدیل میکند.
اگر این طرح در صحن سهشنبه تصویب و اجرای آن از اوایل بودجه ۱۴۰۵ آغاز شود، تهران شاهد یکی از عادلانهترین تحولات در حوزه خدمات عمومی خواهد بود. انتظار میرود رسانهها بهویژه دنیای اقتصاد، در ماههای آینده شاخصهایی مانند «سرانه سفرهای عمومی دهکهای پایین» و «میزان وصولی صرفهجویی سوخت از دولت» را به دقت رصد کنند؛ چرا که موفقیت این طرح، مرز میان شعار و عمل را مشخص خواهد کرد.
