آیا دستکاری در شاخص بورس حقیقت دارد؟!

یکی از سوالات اساسی در زمینه شاخص‌سازی در بازار سرمایه این است که آیا اصطلاح شاخص‌سازی و اظهارات مرتبط با آن تا چه حد به واقعیت نزدیک است و در زمان‌های ریزش بازار چه حمایت‌هایی انجام شده است؟ به گفته یکی از کارشناسان، آنچه بیشتر به عنوان شاخص‌سازی در بازار مطرح می‌شود، نوعی رالی صعودی است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری، بازار سرمایه در هفته‌های اخیر با وجود برخی ریسک‌های سیستماتیک، روندی رو به رشد و صعودی را تجربه کرده و رکوردهای متعددی را ثبت نموده است. اکنون این سوال مطرح است که آیا این صعود ناشی از نوعی شاخص‌سازی و دستکاری در شاخص است که واقعیت را منعکس نمی‌کند یا اینکه شاخص کل و شاخص هم‌وزن واقعیت‌های بازار و وضعیت واقعی سهم شرکت‌ها را نشان می‌دهند؟

امیرعلی امیرباقری، کارشناس و تحلیل‌گر بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری، به این موضوع اشاره کرد که یکی از دغدغه‌های همیشگی فعالان بازار سرمایه، محاسبه فرمول شاخص است. در واقع، شاخص کل به صورت وزنی شرکت‌ها محاسبه می‌شود و به ویژه برای شرکت‌های بزرگ تأثیر زیادی در کاهش و رشد قیمت‌های آن‌ها دارد، در حالی که این تأثیر برای شرکت‌های کوچک کمتر است.

او با اشاره به اینکه فعالان حقیقی بازار سرمایه به شاخص هم‌وزن توجه دارند، گفت: یکی از نگرانی‌های همیشگی فعالان بازار این است که شکل جدیدی از محاسبه شاخص در کنار فرمول‌های قدیمی‌تر تعریف و محاسبه شود تا از این طریق، فعالان بازار بتوانند تصمیم‌گیری بهتری بر اساس شاخص داشته باشند. به این معنا که این نحوه محاسبه باید سهام آزاد شناور شرکت‌ها را مد نظر قرار دهد. بنابراین، تغییراتی در فرمول شاخص کل باید اعمال شود تا ضریب حساسیت آن نسبت به قیمت سهام بزرگ کاهش یابد.

این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: اثر روانی که شاخص بر رفتار سرمایه‌گذاران دارد، غیرقابل انکار است. به این ترتیب، وقتی به برخی از مقاومت‌های تکنیکال می‌رسیم، فعالان بازار انتظار اصلاح شاخص را دارند و در نهایت، کف بازار نیز با اصلاح ادامه پیدا می‌کند و بازار می‌تواند وارد فضای اصلاحی شود. از سوی دیگر، وقتی عوامل بنیادی را بررسی می‌کنیم، بازارهای دیگر مانند ارز، طلا و حتی بازار مسکن با وجود رکود تورمی، بازار سرمایه هنوز در بسیاری از سهم‌ها با وجود ارزندگی از رقبای خود عقب است.

امیرباقری در بخش دیگری از صحبت‌های خود افزود: برخی از فعالان بازار مطرح می‌کنند که سبد سرمایه‌گذاری ما به اندازه شاخص رشد نکرده است؛ زیرا شاخص عمدتاً تحت تأثیر سهام شرکت‌های بزرگ قرار دارد. اصلاحاتی در زمینه شاخص کل و محاسبه فرمول جدید در این زمینه قطعاً باعث دلگرمی فعالان بازار سرمایه خواهد شد. اما از نظر شاخص‌سازی، در کف بازار به بلوک‌بازی شایع است و اصلاحات در سهام بزرگ بلوک زده می‌شود که در حقیقت قیمت این سهام تا حدودی تحت تأثیر قرار می‌گیرد. به طور کلی، به نظر می‌رسد آنچه بیشتر به عنوان شاخص‌سازی در بازار مطرح است، بیشتر نوعی رالی صعودی است که به وضوح قابل مشاهده است.