رشد چشمگیر معاملات بزرگترین قطعهسازان جهان در دوران تحول صنعت خودرو
صنعت قطعهسازی جهانی در سال ۲۰۲۶ به مرحله جدیدی از تحول وارد شده است. با اینکه بحران کمبود نیمههادیها، اختلالات ناشی از پاندمی کرونا و تنشهای ژئوپلیتیکی نسبت به سالهای گذشته به طور قابل توجهی کاهش یافتهاند، زنجیره تأمین خودرو اکنون با چالشهای ساختاری تازهای مواجه است؛ چالشهایی که ناشی از تغییرات فناوری، توسعه خودروهای برقی، گسترش خودروهای نرمافزارمحور، افزایش هزینههای سرمایهگذاری و رقابت شدید میان تأمینکنندگان میباشد. با وجود این شرایط، بررسیهای بینالمللی نشان میدهد که ارزش معاملات شرکتهای قطعهسازی و زنجیره تأمین خودروسازان در سال ۲۰۲۶ همچنان روندی صعودی خواهد داشت و بخش عمده این رشد به قطعات الکترونیکی، سامانههای هوشمند، باتری و نرمافزار اختصاص یافته است.
مطالعات جدید حاکی از آن است که صنعت قطعهسازی جهانی از مرحله مدیریت بحران عبور کرده، اما اکنون وارد دورهای شده است که در آن انعطافپذیری، نوآوری و سرمایهگذاری در فناوری، مهمترین عوامل رقابت به شمار میروند. در گذشته، افزایش تولید خودرو به تنهایی موجب رشد درآمد قطعهسازان میشد، اما امروزه ارزش افزوده بیشتر از تولید سامانههای الکترونیکی، نرمافزار، تراشه، حسگرها، باتری و فناوریهای کمکراننده حاصل میشود. این تغییر موجب دگرگونی ساختار درآمدی بسیاری از تأمینکنندگان جهانی شده است.
بررسی موسسه «Boston Consulting Group» نشان میدهد که تقاضای جهانی برای قطعات خودرو در فاصله سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۵ بهطور متوسط سالانه حدود ۳.۵ درصد رشد خواهد کرد. اگرچه این رشد در همه بخشها یکسان نیست، اما ارزش بازار به سرعت در حال انتقال از قطعات سنتی موتورهای احتراق داخلی به سمت باتری، نیمههادی، سامانههای الکترونیکی، نرمافزار و خودروهای هوشمند است.
طبق این گزارش، قطعات مرتبط با خودروهای برقی و باتریها سالانه حدود ۱۳ درصد رشد خواهند داشت و نرمافزارهای خودرو نیز یکی از سریعترین نرخهای رشد را تجربه میکنند. در مقابل، بازار قطعات مرتبط با موتورهای درونسوز وارد روندی نزولی شده و پیشبینی میشود که در سالهای آینده کوچکتر شود. این تغییر، سرمایهگذاری شرکتهای بزرگ قطعهسازی را به سمت فناوریهای نوین سوق داده است.
تحلیل عملکرد بیش از ۷۵۰ شرکت قطعهسازی و نزدیک به ۵۰ خودروساز بزرگ جهان نشان میدهد که سودآوری شرکتهایی که در حوزه نیمههادیها، باتری، سامانههای الکترونیکی و نرمافزار فعالیت میکنند، به مراتب بیشتر از تولیدکنندگان قطعات سنتی است. به عنوان مثال، درآمد شرکتهای فعال در حوزه نیمههادیهای خودرو بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ بهطور متوسط سالانه حدود ۱۵ درصد رشد کرده و تولیدکنندگان باتری نیز رشد بسیار بالاتری را تجربه کردهاند. این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه خواهد یافت و موجب جلب توجه بیشتر سرمایهگذاران به این بخش از زنجیره تأمین خواهد شد.
در مقابل، تولیدکنندگان قطعات مکانیکی سنتی مانند اجزای موتورهای احتراق داخلی، سیستمهای سوخترسانی و برخی قطعات انتقال قدرت با کاهش تدریجی تقاضا روبهرو هستند. بسیاری از این شرکتها برای حفظ جایگاه خود ناچار به سرمایهگذاری گسترده در حوزه الکترونیک، نرمافزار، سامانههای کنترل هوشمند و قطعات خودروهای برقی شدهاند.
در سال ۲۰۲۶ تقریباً تمامی خودروسازان بزرگ جهان برنامههای مشترکی با زنجیره تأمین خود برای توسعه باتری، تراشه، هوش مصنوعی و سامانههای کمکراننده تعریف کردهاند. شرکتهایی مانند Bosch، Denso، Magna، ZF، Forvia، Valeo، Aisin و Hyundai Mobis بخش قابل توجهی از بودجه تحقیق و توسعه خود را به فناوریهای نوین اختصاص دادهاند.
همزمان، خودروسازان نیز برای کاهش ریسک اختلال در زنجیره تأمین، سیاست متنوعسازی تأمینکنندگان را دنبال میکنند. تجربه بحران تراشه نشان داد که وابستگی به یک منطقه یا یک تأمینکننده میتواند خطوط تولید را متوقف کند؛ به همین دلیل امروز بسیاری از قراردادهای تأمین بهصورت چندمنبعی منعقد میشوند و سرمایهگذاری در کارخانههای جدید در کشورهای مختلف افزایش یافته است.
یکی از مهمترین ویژگیهای زنجیره تأمین خودرو در سال ۲۰۲۶، تغییر رویکرد قطعهسازان از توسعه ظرفیت تولید به سمت سرمایهگذاری در فناوریهای نوین است. بررسی عملکرد شرکتهای بزرگ نشان میدهد که بخش قابل توجهی از بودجه تحقیق و توسعه به حوزههایی مانند هوش مصنوعی، نرمافزار، معماری الکترونیکی خودرو، سامانههای کمکراننده، باتری، مدیریت انرژی و نیمههادیها اختصاص یافته است. این موضوع نشاندهنده آن است که ارزش افزوده آینده صنعت خودرو دیگر تنها از تولید قطعات مکانیکی حاصل نمیشود، بلکه فناوری و دانش مهندسی مهمترین عامل رقابت میان تأمینکنندگان خواهد بود.
شرکتهای بزرگ قطعهسازی جهان نیز راهبردهای خود را بر همین اساس بازتعریف کردهاند. Bosch با وجود فشارهای ناشی از رکود نسبی بازار اروپا و افزایش هزینههای تولید، سرمایهگذاری در حوزه دیجیتالسازی، هوش مصنوعی، اتوماسیون و برقیسازی را ادامه داده و برای سال ۲۰۲۶ رشد درآمد و بهبود سودآوری را هدفگذاری کرده است. این شرکت معتقد است که آینده صنعت خودرو در گرو توسعه فناوریهای هوشمند و افزایش بهرهوری خطوط تولید خواهد بود.
در سوی دیگر، Denso نیز با سرمایهگذاری در فناوریهای نسل جدید موتورهای برقی و همچنین توسعه سامانههای هوشمند مدیریت زنجیره تأمین، تلاش میکند انعطافپذیری خود را در برابر نوسانات بازار افزایش دهد. این شرکت در سال ۲۰۲۶ از بهکارگیری سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی برای مدیریت تولید، خرید، انبار و لجستیک خبر داده است؛ اقدامی که هدف آن کاهش ریسکهای زنجیره تأمین و افزایش سرعت تصمیمگیری است.
در سال ۲۰۲۶، چین همچنان بزرگترین موتور رشد صنعت قطعهسازی جهان به شمار میرود. رشد سریع تولید خودروهای برقی، توسعه کارخانههای تولید باتری، افزایش ظرفیت ساخت تراشههای خودرویی و سرمایهگذاری گسترده در مواد اولیه مورد نیاز باتریها، موجب شده است که بخش بزرگی از معاملات زنجیره تأمین خودرو در آسیا متمرکز شود.
در مقابل، اروپا بیش از هر منطقه دیگری با فشار افزایش هزینههای انرژی، نرخ بالای بهره، کمبود نیروی متخصص و کاهش سودآوری روبهرو است. بسیاری از قطعهسازان اروپایی برای حفظ رقابتپذیری، بخشی از تولید خود را به کشورهایی مانند لهستان، رومانی، اسلواکی، مجارستان، هند، مکزیک و تایلند منتقل کردهاند تا هزینههای تولید را کاهش دهند و در عین حال دسترسی به بازارهای جهانی را حفظ کنند.
یکی از مهمترین دلایل رشد ارزش معاملات قطعهسازان در سال ۲۰۲۶، افزایش سهم خودروهای برقی و هیبریدی در بازار جهانی است. برخلاف خودروهای احتراق داخلی، خودروهای برقی به حجم بیشتری از تجهیزات الکترونیکی، سامانههای مدیریت باتری، اینورترها، موتورهای الکتریکی، حسگرها، نرمافزارها و واحدهای کنترل الکترونیکی نیاز دارند.
به همین دلیل، هرچه سهم خودروهای برقی در بازار افزایش مییابد، ارزش مالی قراردادهای قطعهسازی نیز به سمت محصولات پیشرفتهتر حرکت میکند. این تحول باعث شده است که شرکتهایی که در حوزه الکترونیک خودرو، نرمافزار، مدیریت انرژی و سامانههای کمکراننده فعالیت میکنند، رشد سریعتری نسبت به تولیدکنندگان قطعات سنتی تجربه کنند.
هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶ به یکی از مهمترین ابزارهای مدیریت زنجیره تأمین خودرو تبدیل شده است. شرکتهای بزرگ از این فناوری برای پیشبینی کمبود مواد اولیه، مدیریت موجودی انبار، کنترل کیفیت، نگهداری پیشگیرانه تجهیزات و حتی پیشبینی ریسکهای ناشی از تحولات ژئوپلیتیکی استفاده میکنند.
نمونههایی مانند Magna و Denso نشان میدهد که استفاده از هوش مصنوعی در کارخانهها، کنترل کیفیت، لجستیک و مدیریت تأمینکنندگان به سرعت در حال گسترش است. هدف از این سرمایهگذاریها تنها کاهش هزینه نیست، بلکه افزایش تابآوری زنجیره تأمین و جلوگیری از تکرار بحرانهایی مانند کمبود تراشه در سالهای گذشته است.
با وجود رشد ارزش معاملات و افزایش سرمایهگذاریها، زنجیره تأمین جهانی خودرو هنوز با چالشهای مهمی روبهرو است. تعرفههای تجاری، تنشهای ژئوپلیتیکی، نوسان قیمت مواد اولیه، رقابت شدید بر سر مواد معدنی مورد نیاز باتری، افزایش هزینههای مالی و وابستگی برخی قطعات به تعداد محدودی از تولیدکنندگان، همچنان ریسک فعالیت قطعهسازان را بالا نگه داشته است.
به همین دلیل، بسیاری از خودروسازان و تأمینکنندگان بزرگ، راهبرد «چندمنبعی» را جایگزین وابستگی به یک تأمینکننده کردهاند و همزمان سرمایهگذاری در تولید منطقهای، هوشمندسازی زنجیره تأمین و توسعه فناوری را به عنوان مهمترین راهکار حفظ رقابتپذیری در سالهای آینده دنبال میکنند.
